„Zaburzenia odżywiania” – recenzja

„Zaburzenia odżywiania” to książka, która cieszy się sporym zainteresowaniem – do moich rąk trafił egzemplarz z szóstego już dodruku. Wszystko wskazuje na to, że w nadchodzących latach jej popularność nie zmaleje, lecz jeszcze się zwiększy. Niestety. Książka dotyka bowiem problemu zaburzeń psychicznych w relacji z jedzeniem i obrazem ciała, który mimo rosnącej świadomości wśród specjalistów wcale nie zanika. Mało tego, dawniej kojarzone z nastoletnimi dziewczynkami, dziś zaburzenia odżywiania przerażają inkluzywnością. Nie oszczędzają dorosłych ani kilkuletnich dzieci. Przenikają przez płcie, etniczności, warstwy społeczne i cechy osobnicze. I chociaż istnieją jasno sprecyzowane kryteria zwiększonej podatności na zachorowanie, nie da się powiedzieć, kto na pewno doświadczy, kto zaś na pewno uniknie zaburzeń odżywiania.

Anna Brytek-Matera, autorka „Zaburzeń odżywiania”, jest doktorem habilitowanym, profesorem Uniwersytetu Wrocławskiego, psychoterapeutą poznawczo-behawioralnym i twórcą licznych publikacji. Zaburzeniom odżywiania i psychodietetyce poświęca czas, energię i serce – zarówno pisząc o nich, jak i wykładając na ich temat, czy też prowadząc terapię osób z zaburzeniami odżywiania. Recenzowaną przeze mnie książkę wydała w 2023 roku. Skupiła się w niej na dwóch podstawowych, prototypowych jednostkach chorobowych: anoreksji i bulimii.

Skupienie się przez Brytek-Materę wyłącznie na dwóch typach zaburzeń odżywiania nie zadowoli wszystkich czytelników – z pewnością nie takich, którzy chcieliby dowiedzieć się więcej chociażby na temat coraz popularniejszego kompulsywnego objadania się – niemniej biorąc pod uwagę szczegółowość omówienia każdego z opisanych zaburzeń, to mógł być słuszny wybór. Autorka posłużyła się informacjami z obu czołowych klasyfikacji chorób: DSM-5 i ICD-11 (częściowo również ICD-10), aby zestawić je ze sobą i wskazać podobieństwa oraz różnice. To cenne rozwiązanie. Podobieństwa i różnice zajmują również cały kolejny rozdział, w którym to na bazie wyników badań i publikacji różnicowane są anoreksja i bulimia.

Pod koniec pierwszego akapitu recenzji wspomniałam, iż istnieją jasno sprecyzowane kryteria zwiększonej podatności na zachorowanie na zaburzenia odżywiania. Jeżeli zainteresował Cię ten wątek, daleko szukać nie musisz – on również znalazł się w książce. Tabele z podziałem na czynniki ryzyka i korelaty retrospektywne są cenną pomocą w praktyce gabinetowej, gdzie uważny specjalista jest w stanie wychwycić właściwe informacje i uchronić pacjenta przed wpadnięciem w nawet wieloletnie błędne koło restrykcji-kompulsji-kompensacji. Zgodnie z zamysłem autorki wspomniane tabele zostały podzielone na aspekty predysponujące do zachorowania osobno na anoreksję i bulimię.

Częścią trzecią – w moim odczuciu wisienką na torcie wiedzy o zaburzeniach odżywiania – jest teoretyczno-praktyczny wykład na temat szeroko rozumianego leczenia zaburzeń odżywiania: od strony zarówno terapeutycznej, jak i żywieniowej. Tutaj pojawia się najwięcej narzędzi urozmaicających treść. Podczas gdy wcześniej akapity przeplatane były co najwyżej tabelami, przy okazji omawiania terapii pojawiają się wykresy, ramki, rysunki. Ta część prawdopodobnie podobała mi się najbardziej, bo pierwsza raczej nie zaskoczyła mnie żadnymi informacjami, druga zaś była dla mnie trudna w odbiorze – nie przywykłam do wczytywania się w numeryczne wyniki badań, preferuję wyniki opisowe.

Planujesz rozwijać się w kierunku wspierania osób z zaburzeniami odżywiania? A może już wykonujesz zawód pomocowy? Jeżeli jeszcze nie czytałaś „Zaburzeń odżywiania” Anny Brytek-Matery, a potrzebujesz pigułki zbierającej podstawy na ten temat, możesz zamówić egzemplarz ze zniżką 25% od ceny katalogowej. Z kodem DLALEJDIS aż do 30 czerwca 2026 roku złożysz promocyjne zamówienie w sklepie PWN: https://ksiegarnia.pwn.pl/. Zniżka działa również na pozostałe książki wydawnictwa PWN, ale nie łączy się z innymi promocjami.

Olga Kublik

Anna Brytek-Matera, „Zaburzenia odżywiania”, PZWL, Warszawa, 2023.