„Anna od gwiazd. Miłość Mikołaja Kopernika” – recenzja

Główną bohaterką jest Anna Schilling, patrycjuszka gdańska, której losy splatają się z życiem Mikołaja Kopernika. Autorka przenosi nas do czasów wielkich przemian politycznych, religijnych i naukowych. To epoka hołdu pruskiego, narodzin reformacji i pracy nad dziełem De revolutionibus orbium coelestium. W tle tych wydarzeń poznajemy jednak przede wszystkim codzienność ludzi, ich rodzinne zależności, obowiązki i ograniczenia wynikające z pozycji społecznej.

Przyznam, że początkowo trudno było mi wejść w tę historię. Autorka posługuje się stylem stylizowanym na dawną polszczyznę, a bohaterowie mówią w sposób odpowiadający epoce. Wymaga to od czytelnika przyzwyczajenia i sprawia, że lektura nie należy do najłatwiejszych. Kiedy jednak udało mi się oswoić z językiem, doceniłam to, jak Dorota Pająk-Puda buduje przedstawiony świat.

Widać, że autorka dobrze przygotowała się do napisania tej książki i zebrała sporo informacji historycznych. Opisy obyczajów, relacji rodzinnych i społecznych zależności tworzą obraz epoki, który wydaje się wiarygodny. Oczywiście nie sposób na podstawie samej powieści stwierdzić, jak dokładnie wyglądały wszystkie opisane wydarzenia, ale czuć, że autorka stara się osadzić historię w realiach tamtych czasów, zamiast jedynie wykorzystać przeszłość jako dekorację.

Sama Anna jest postacią dość dramatyczną, ale jednocześnie interesującą. W moim odczuciu to kobieta rozważna, która dobrze rozumie zasady rządzące jej światem i stara się do nich dostosować. Nie oznacza to jednak, że zawsze udaje jej się uniknąć konsekwencji własnych decyzji. Nawet sytuacje, które z dzisiejszej perspektywy mogą wydawać się zupełnie niewinne, w XVI wieku potrafiły prowadzić do poważnych problemów. Jej historia dobrze pokazuje, jak niewielka przestrzeń pozostawała kobietom na samodzielne decydowanie o swoim życiu.

Muszę jednak przyznać, że spodziewałam się po tej książce czegoś innego. Opis wydawcy mocno sugeruje historię miłości Anny i Mikołaja Kopernika, tymczasem prawdziwy romans nie jest tutaj najważniejszy. Anna w pewnym momencie decyduje się niejako spleść swoje losy z Mikołajem, co wywołało oburzenie jej otoczenia. Między nią a Kopernikiem nie dostrzegłam jednak jednoznacznego uczucia, a właściwie trudno powiedzieć, co sam astronom naprawdę do niej czuje. Ich relacja nie daje więc tego, czego mogłabym oczekiwać po książce reklamowanej jako opowieść o miłości wielkiego uczonego.

Nie uważam absolutnie, że przez to historia jest nieudana. Po prostu jej największą wartością okazuje się dla mnie coś innego: obraz życia kobiet z zamożnych rodzin, uwikłanych w konwenanse i zależności, z których nie zawsze potrafią się uwolnić. To właśnie ten aspekt najbardziej mnie zainteresował.

„Anna od gwiazd. Miłość Mikołaja Kopernika” to książka, do której trzeba podejść z odpowiednim nastawieniem. Nie jest to lekki romans historyczny, który przeczytamy dla wielkiej miłości i emocjonalnych uniesień. To przede wszystkim powieść mocno osadzona w realiach epoki, wymagająca od czytelnika pewnej znajomości historii i zainteresowania dawnymi obyczajami. Dorota Pająk-Puda pokazuje, że potrafi korzystać z wiedzy historycznej i przekładać ją na literacką opowieść. Ja liczyłam na nieco inną historię, ale absolutnie się nie zawiodłam i myślę, że warto dać Annie szansę.

Dorota Pustelnik

Dorota Pająk-Puda, ,,Anna od gwiazd. Miłość Mikołaja Kopernika”, Wydawnictwo MG, 2026.