„Bliżej siebie” – recenzja

W codziennym pędzie coraz częściej zapominamy, że seksualność nie jest kolejnym zadaniem do wykonania ani sferą, w której musimy sprostać określonym oczekiwaniom. Wpływają na nią nie tylko zmęczenie, brak czasu czy chwilowy spadek ochoty na bliskość, ale również nasze przekonania, wcześniejsze doświadczenia, relacja z własnym ciałem i umiejętność stawiania granic. Nierzadko brakuje nam czasu, by zatrzymać się i sprawdzić, czego tak naprawdę potrzebujemy. Właśnie na te kwestie zwraca uwagę Iza Jąderek w książce „Bliżej siebie”, pokazując, że seksualność jest znacznie szerszym zagadnieniem, niż mogłoby się wydawać, i zaczyna się dużo wcześniej, niż tylko za drzwiami sypialni.

Jedną z najważniejszych myśli, które towarzyszą lekturze, jest stwierdzenie, że seks nie zaczyna się w łóżku. Autorka przekonuje, że nasza seksualność kształtuje się w codziennych doświadczeniach, sposobie myślenia o sobie i relacji z otoczeniem. To nie tylko kwestia fizyczności czy podejmowania aktywności seksualnej. To także świadomość własnych potrzeb, emocji, pragnień i granic. Jąderek zwraca uwagę, że często nie potrafimy nawet odpowiedzieć sobie na pozornie proste pytania: Czego chcę? Co sprawia mi przyjemność? Czy naprawdę mam na coś ochotę, czy może jedynie próbuję sprostać oczekiwaniom innych?

Książka prowadzi nas od ogólnych zagadnień związanych z seksualnością do bardziej szczegółowych mechanizmów, które wpływają na codzienne funkcjonowanie. Autorka wyjaśnia zależności między ciałem, emocjami, przekonaniami i seksualnością. Szczególnie dużo miejsca poświęca układowi nerwowemu oraz temu, jak reaguje on na stres i przeciążenie. Jeśli przez większość dnia funkcjonujemy w napięciu, trudno oczekiwać, że wieczorem wystarczy jeden gest, aby organizm bez problemu przeszedł w stan odprężenia i gotowości na przyjemność. Ciało nie zawsze nadąża za naszymi racjonalnymi przekonaniami.

To właśnie ten aspekt szczególnie mnie zaskoczył. Nie zastanawiałam się wcześniej nad tym, jak wiele reakcji naszego ciała pojawia się jeszcze zanim zdążymy je przeanalizować czy świadomie ocenić. Dodatkowo bez kontaktu z własnym ciałem możemy nie zauważać zmęczenia, napięcia czy dyskomfortu, ale też subtelnych sygnałów przyjemności. W świecie pełnym bodźców często, zamiast przyjmować kolejne doświadczenia, zaczynamy się przed nimi bronić. Brakuje nam odpoczynku, ciszy i przestrzeni na regenerację. Trudno jednocześnie walczyć z codziennością i oczekiwać, że nasza seksualność będzie rozkwitać.

Ciekawym wątkiem jest również sposób, w jaki autorka opisuje pożądanie. Przyzwyczailiśmy się do tego, że powinno pojawiać się spontanicznie, jeszcze przed zbliżeniem. Tymczasem nie zawsze tak jest. Czasami ochota na seks pojawia się dopiero w trakcie budowania bliskości, dotyku i emocjonalnego kontaktu z drugą osobą. Nie oznacza to, że coś jest z nami nie tak. Nasze potrzeby zmieniają się wraz z nami, a spadek pożądania może być związany po prostu z przemęczeniem, stresem czy brakiem poczucia bezpieczeństwa. Bardzo podoba mi się takie odczarowanie tematu seksualności, który często traktujemy zadaniowo, nakładając na siebie niepotrzebną presję.

„Bliżej siebie” nie ogranicza się jednak do przedstawienia teorii. W książce znajdziemy również pytania skłaniające do autorefleksji oraz praktyczne ćwiczenia pomagające lepiej rozpoznawać własne potrzeby i regulować napięcie. Autorka zachęca również do większej otwartości w komunikowaniu pragnień, potrzeb i granic. Zwraca uwagę, że wielu z nas nigdy nie nauczono, jak mówić o sobie, ponieważ od najmłodszych lat przyzwyczajano nas raczej do dostosowywania się i stawiania potrzeb innych na pierwszym miejscu.

Dużym atutem książki jest sposób uporządkowania treści. Autorka zaczyna od szerszego spojrzenia na seksualność, a następnie stopniowo przechodzi do konkretnych mechanizmów, przykładów i ćwiczeń, które można wykorzystać w codziennym życiu. Dodatkowo przed każdym rozdziałem umieszczono cytat lub krótką sentencję, która wprowadza w jego tematykę i zachęca do zatrzymania się nad przedstawionymi zagadnieniami. Widać również, że książka jest efektem dłuższej pracy – autorka poświęciła jej niemal trzy lata, a opisywane podejście nie jest jej obce również od strony praktycznej.

Czy znalazłam jakieś minusy? Tak. Momentami miałam wrażenie, że pytań do przemyślenia i ćwiczeń jest po prostu za dużo. Rozumiem zamysł autorki, która chce zachęcić czytelnika do aktywnej pracy nad sobą, jednak niektóre fragmenty mogłyby być nieco krótsze. Moim zdaniem mniejsza liczba ćwiczeń, ale za to bardziej rozbudowanych i pozostawiających więcej przestrzeni na refleksję, sprawdziłaby się równie dobrze, a być może nawet lepiej.

Mimo tej uwagi „Bliżej siebie” dało mi naprawdę dużo do myślenia. Najważniejszy wniosek, jaki wynoszę z tej lektury, dotyczy naszego codziennego pośpiechu. Tak często jesteśmy skupieni na obowiązkach, kolejnych zadaniach i oczekiwaniach otoczenia, że zapominamy o najprostszej rzeczy – byciu obecnym we własnym życiu. Nie sprawdzamy, co czujemy, czego potrzebujemy i co nam służy. A później dziwimy się, że trudno nam odnaleźć przestrzeń na przyjemność, bliskość czy seksualność.

„Bliżej siebie” poleciłabym osobom, które chcą lepiej zrozumieć własną seksualność, ale również tym, które czują, że w codziennym pędzie trochę straciły kontakt ze sobą. To nie jest książka z gotowymi receptami na udane życie intymne. Raczej zaproszenie do zadawania sobie pytań, zmiany perspektywy i przyjrzenia się temu, jak wiele czynników wpływa na naszą zdolność do odczuwania przyjemności. Bo czasami, żeby być bliżej drugiej osoby, najpierw trzeba nauczyć się być bliżej siebie.

Agata Hopciaś

Iza Jąderek, „Bliżej siebie. Mindfulness i compassion na drodze do przyjemności”, Wydawnictwo Zwierciadło, Warszawa, 2026.