„Burza w twojej głowie. Przerwij błędne koło negatywnych myśli” – recenzja

Psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT) to jeden z czołowych, najefektywniejszych i zarazem najlepiej przebadanych nurtów terapeutycznych służących zmianie myśli, emocji i zachowań – z naciskiem na te negatywne, krzywdzące, niewspierające. Jeżeli doświadczasz trudności poznawczych, emocjonalnych czy też behawioralnych, które utrudniają Ci życie, możesz zasięgnąć pomocy specjalisty CBT lub skorzystać z materiałów samopomocowych opartych na technikach używanych podczas terapii. Tak się składa, że jednym z poradników samopomocowych CBT jest właśnie „Burza w twojej głowie. Przerwij błędne koło negatywnych myśli” Davida A. Clarka.

Jak zdradziłam we wstępie, „Burza w twojej głowie” skupiona jest na nawracających negatywnych myślach (NNM). Autor kieruje przekaz do szerokiego grona odbiorców, nawet do osób, które nie mają zielonego pojęcia o zasadach terapii CBT. Przygotował dla Ciebie część teoretyczną, edukacyjną, oraz podstawowe ćwiczenia pozwalające nauczyć się wychwytywać swoje negatywne myśli. Choć tego typu zadania mogą wydawać się łatwe dla osób doświadczających negatywnych myśli od wielu lat, w rzeczywistości potrafią przynieść zaskakujące wnioski – warto wykonać je rzetelnie, bez pomijania. Ponadto bez wypracowania solidnej podstawy, jaką jest umiejętne wychwytywanie schematów myślowych w określonych, zwykle podobnych sytuacjach, nie da się przejść dalej – do pracy nad neutralizacją niechcianych myśli.

Tak jak wiele innych poradników Gdańskiego Wydawnictwa Psychologicznego, „Burza w twojej głowie” jest workbookiem z miejscem wyznaczonym na wykonanie zadań. To wiele ułatwia, choć moim zdaniem warto używać ołówka – dzięki temu książka nie jest jednorazowa i w przyszłości może posłużyć Ci ponownie, a być może przyniesie wartość również Twoim bliskim. Ćwiczenia są zróżnicowane i rozmieszczone proporcjonalnie w całym poradniku. Dzięki temu każdą nową dawkę wiedzy teoretycznej można od razu przetestować niejako w praktyce – nawet jeśli jest to praca poznawcza (np. przeformułowywanie myśli na papierze), a nie behawioralna (np. eksperyment polegający na weryfikacji negatywnego przekonania).

Psychoterapia CBT, a co za tym idzie autor książki „Burza w twojej głowie”, kładzie nacisk na powtarzalność, nawracalność, schematy, wzorce. Być może zauważyłaś już, że pewne sytuacje budzą w Tobie więcej przykrych myśli i emocji niż inne, nawet jeśli te drugie sytuacje również określiłabyś jako trudne. To naturalne – każdy ma inne schematy (mniej lub bardziej uświadomione), a co za tym idzie, będzie reagował w inny sposób na inne wyzwalacze. Treści edukacyjne i ćwiczenia zaprezentowane w książce „Burza w twojej głowie” nie mają na celu nauczyć Cię ogólnego działania mechanizmów poznawczo-behawioralnych u ludzi, tylko pomóc Ci rozpoznawać i konstruktywnie radzić sobie z Twoimi unikalnymi wzorcami.

Jestem fanką narzędzi terapii CBT, dlatego poradnik Clarka czytało mi się wyjątkowo przyjemnie. Na potrzeby recenzji zapoznałam się z książką wyłącznie poprzez lekturę, ale dla samej siebie chętnie do niej wrócę, aby wykonać zadania. Zauważyłam przy okazji, że to świetna pozycja nie tylko dla osób szukających materiałów samopomocowych, ale także dla specjalistów pomagających podopiecznym w radzeniu sobie z trudnościami natury poznawczej. Książka jest źródłem inspiracji do pracy z klientami, np. w procesach psychodietetycznych.

PS Na okładce książki wymieniony został wstyd. I rzeczywiście, pracy nad redukcją tego nieprzyjemnego odczucia poświęcony został osobny rozdział. Jeżeli jest to trudność, z którą się mierzysz, sprawdź również poradnik „Wstyd. Umiejętności i strategie, dzięki którym sobie z nim poradzisz”. Dla odmiany został oparty na narzędziach z psychoterapii DBT.

Olga Kublik

David A. Clark, „Burza w twojej głowie. Przerwij błędne koło negatywnych myśli”, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot, 2021.