„Czyhający w progu” – recenzja

W „Czyhającym w progu” poznajemy Ambrose’a Dewarta, dziedzica zrujnowanej posiadłości w lasach Massachusetts. Nasz bohater przybywa do mrocznych lasów, by odbudować swoje dziedzictwo. W trakcie remontu natyka się na tajemniczy dokument autorstwa swojego prapradziadka, w którym widnieje złowrogie ostrzeżenie: „…Nie zapraszaj tego, który czai się na progu!”. Rzecz jasna, to tylko podsyca ciekawość i Ambrose wbrew ostrzeżeniu zaczyna badać tajemniczą historię siedziby i swojego rodu, odkrywając przerażającą prawdę.

Wkrótce okazuje się, że nasza rzeczywistość to tylko jeden z wymiarów i istnieje także taki, w którym egzystują (doskonale znane wielbicielom Lovecrafta) złowrogie, starożytne istoty, które potrafią przekraczać granice czasu i przestrzeni. Co gorsza, istotom tym wystarczy tylko zaproszenie, by mogły przybyć do naszego świata…

August Derleth zbudował historię, bazując na notatkach pozostawionych przez Lovecrafta i doskonale odrobił swoją lekcję, świetnie budując mroczny, niepokojący styl, tak charakterystyczny dla twórczości Lovecrafta. Umiejętnie łączy zagadkę z poczuciem wyobcowania, samotnością i grozą. To proza, w której króluje niedopowiedzenie, gdzie horror nie jest czymś oczywistym. „Czyhający w progu” to książka, gdzie grozę buduje się środkami zdecydowanie subtelniejszymi, niż w klasycznych horrorach.

Trzeba oddać Derlethowi, że naprawdę dobrze korzysta z dziedzictwa swojego mistrza, tworząc bardzo przekonującą i niepokojącą prozę, z autorskim wkładem w postaci zdecydowanie większej dyscypliny nad materią słowa, a także bardziej uporządkowanej narracji. Autor umiejętnie wykorzystuje znane motywy tajemnicy rodzinnej, mrocznego domostwa i starożytnych istot, tworząc historię niepokojącą, a przy tym wręcz hipnotyzującą swoim nastrojem.

Fabuła „Czyhającego w progu” rozwija się w niespiesznym tempie, powoli budując nastrój i prowadząc do zaskakującego finału, który pozostawia czytelnika na długo zanurzonego w pełnym grozy, mrocznym uniwersum, które poraża swoją obcością, a jednocześnie fascynuje mrokiem i zagadką.

Małgorzata Tomaszek
(malgorzata.tomaszek@dlalejdis.pl)

H.P. Lovecraft, August Derleth, „Czyhający w progu”, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań, 2025