„Kości proroka” - recenzja

Opowieść rozpoczyna się od makabrycznego morderstwa polskiego posła w bułgarskim Płowdiwie: ofiara zostaje ukrzyżowana, a jej odcięta głowa postawiona na tacy, co stanowi nawiązanie do śmierci Jana Chrzciciela. W sprawę zostaje zaangażowana polska psycholog, Margareta, która współpracuje z bułgarskimi śledczymi. Wątek śledztwa przeplata się z historią sekty bogomiłów i poszukiwaniami ich zaginionej świętej księgi oraz relikwii – kości Jana Chrzciciela, a także z losami Ariela, rybaka i ucznia Jana Chrzciciela, który staje się kronikarzem wydarzeń z życia proroka, towarzysząc mu do samego końca.

Autorka precyzyjnie łączy trzy plany czasowe, pokazując, jak wątek średniowiecznej sekty staje się  kluczem do współczesnej zagadki. Trzeba tutaj podkreślić niezwykłą dbałość, z jaką Grabowska przybliża historię bogomilizmu – dualistycznego ruchu religijnego. Wiedza o ich wierzeniach i zaginionych księgach nie jest jedynie tłem, ale napędza całą intrygę. Warte uwagi jest także to, jak Grabowskiej udało się świetnie oddać mentalność ludzi żyjących w różnych wiekach: współczesna Margarita, kronikarz Ariel i mnich Cyryl, każde z nich jest wiernie oddanym reprezentantem swojej epoki.

W „Kościach proroka” zachwycają nie tylko precyzyjnie odwzorowane realia historyczne czy też ciekawa intryga kryminalna, ale także doskonale oddany bałkański koloryt, który zawdzięczamy na równi talentowi literackiemu pisarki i jej  bułgarskim korzeniom. Dzięki takiej mieszance opisy miejsc, takich jak antyczny teatr w Płowdiwie czy górzyste Rodopy, są namacalne i przesycone autentycznością, co dodaje powieści waloru poznawczego.

Powieść Grabowskiej, która ponownie trafiła do księgarń, jest historią wysoce wciągającą, mroczną, nasyconą nutką fatalizmu, zadającą pytania o naturę człowieka, w której zdecydowanie przeważa zło, ale także kładącą nacisk na odwieczny fanatyzm wybijający się na pierwszy plan niezależnie od wyznawanej religii. Wielowątkowa, wielowymiarowa opowieść prowadzi nas przez wieki,  pokazując, jak niewiele zmienia się natura ludzka.

Małgorzata Tomaszek

Ałbena Grabowska, „Kości proroka”, Wydawnictwo Rebis, Warszawa, 2025.