„999. Nadzwyczajne dziewczyny z pierwszego transportu kobiecego do Auschwitz” – recenzja

Historia obozów śmierci to temat rzeka. Na rynku wydawniczym jest mnóstwo książek opisujących tamte wydarzenia, a jednak nigdy nie dowiemy się wszystkiego, nigdy nie poznamy wszystkich faktów, a pamięć po wielu ludziach zostanie zapomniana.

„999. Nadzwyczajne dziewczyny z pierwszego transportu kobiecego do Auschwitz” to opowieść o słowackich Żydówkach, które 25 marca 1942 roku wsiadły do pociągu jadącego do obozu Auschwitz. Młode kobiety były przekonane, że rząd wysyła je na kilkumiesięczną pracę w fabryce, dlatego niektóre podekscytowane, niektóre z obawami, ale jednak nie mogły doczekać się spełnienia swojego obowiązku wobec kraju. Uśmiechnięte, miłe, grzeczne, wszystkie z dobrych domów, ubrane w najlepsze ubrania, nieświadome, że właśnie w tym miejscu zaczyna się ich piekło; koszmar, z którego większość nie wróci.

Zabierając się za tego typu lektury, trzeba również zaopatrzyć się w chusteczki higieniczne. Wydarzenia opisane w powieści są wstrząsające i bardzo niesprawiedliwe. Książka jest napisana w dokładny sposób. Widać, że autorka poświęciła jej mnóstwo czasu, wertując dokumenty, spotykając się z żyjącymi jeszcze kobietami i krewnymi dziewcząt, które zmarły. Odtworzyła historię pierwszego, kobiecego transportu do Auschwitz, począwszy od sytuacji życiowej młodych kobiet, poprzez rodzinne relacje, marzenia i plany, a skończywszy na realiach panujących w obozie i okolicznościach śmierci.

Ta książka jest trudna i duży wpływ na to miała ciężka, wieloletnia praca, jaką włożyła w nią pisarka. Tak dobrze zebrane informacje i stworzenie z nich całości pozwalają czytelnikowi dać niejakie wyobrażenie gehenny, jaką znosiły te kobiety. Są to przeszywające wspomnienia, bardzo emocjonalne. Heather Dune Macadam opisała brutalność, nieludzką podłość oprawców, ale również iskierkę nadziei, odwagę i człowieczeństwo okazywane sobie nawzajem przez młode kobiety.

Blizny, które zostawiła II wojna światowa, nigdy się nie zagoją. Wspomnienia tych strasznych wydarzeń dalej sprawiają ból. Tutaj nie ma szczęśliwego zakończenia. Ta publikacja to wspaniały hołd oddany nie tylko słowackim Żydówkom, ale wszystkim więźniarkom obozu.

Patrycja Trzcionkowska
(patrycja.trzcionkowska@dlalejdis.pl)

Heather Dune Macadam, „999. Nadzwyczajne dziewczyny z pierwszego transportu kobiecego do Auschwitz”, Wydawnictwo Prószyński i S-ka, Warszawa, 2021