August II Mocny – jurny w sypialni, słaby na tronie?

„Mocarz alkowy” autorstwa Iwony Kienzler nie jest publikacją naukową ani nawet popularnonaukową, więc osobom szukającym porządnego podręcznika na temat Augusta II i czasów jego panowania odsyłam do innych publikacji. Jednak śmiało mogę polecić tę pozycję tym wszystkim, którzy chcieliby dowiedzieć się rzeczy, o których nauczyciele raczej nie wspominają na lekcjach historii. Kienzler napisała lekką książkę o sprawach interesujących, a jednocześnie często marginalizowanych. „Mocarzowi alkowy” bliżej do romansu królewskiego niż do opracowania naukowego, jednak być może dzięki luźnemu stylowi i potraktowaniu tematu w sposób nieco żartobliwy, książkę historyczną czyta się z zapartym tchem. Komentarze odautorskie czy słownictwo nacechowane emocjonalnie oczywiście nie znalazłyby się w opracowaniu akademickim, jednak w opowieści o sekretach alkowy przymrużenie oka wydaje się zabiegiem jak najbardziej uzasadnionym.

Atutem książki jest z pewnością wstęp wprowadzający czytelnika w realia, w których przyszło żyć i rządzić jednemu z najdłużej panujących władców. Obszerna część odnosząca się do młodości Sasa, okoliczności jego wyboru na władcę Polski, jego decyzji politycznych, planów rozbudowy kraju czy uczestnictwa w wojnach nakreśla szerokie tło, na którym dopiero można analizować postać władcy. Kienzler wspomina m.in. o rygorze, w którym dorastał August II, o planach, które z nim wiązano, a także o jego nastoletnich romansach, które sygnalizowały, do jakich postępków w dziedzinie miłości będzie w stanie posunąć się w przyszłości ten krzepki młodzieniec. Warto również pochwalić autorkę za nakreślenie dość obszernego obrazu władcy, nie ograniczając się tylko do jednej sfery jego życia. Okazuje się, że oprócz uprawiania ars amandi władca zajmował się sprawami międzynarodowymi czy promocją sztuki. Jednak jego wielką pasją były kobiety, szczególnie z innych krajów i mężatki.

August II Mocny nigdy nie rozwiódł się ze swoją żoną Krystyną Eberhardyną. Jednak wierność małżeńska nie stanowiła dla niego większej wartości, co w konsekwencji doprowadziło do pojawienia się po raz pierwszy w historii Polski na dworze królewskim kolejnych metres. Każdej oficjalnej kochance króla Kienzler poświęca osoby rozdział. Oczywiście, przelotne romanse pominięto, bo wówczas opracowanie nie zamknęłoby się na 270 stronach. Niemniej wśród kobiet, który znalazły dłuższe uznanie u Augusta II wymienia się np. Aurorę von Konigsmarck – piękną, szalenie inteligentną i niezwykle ambitna kobieta okazała się nie tylko kochankę króla, ale także zręczną dyplomatką. Z kolei Fatima – turecka piękność – spełniała się w roli czułej „żony”, która swoją dobrodusznością potrafiła ująć nawet przeciwników rozpustnego zachowania króla. Pojawia się w opracowaniu również słynna hrabina Cosel, której ambicje i temperament fascynowały Augusta II, ale jednocześnie gorszyły go i doprowadziły do oddalenia metresy. Obok nich w „Mocarzu Alkowy” pojawiają się również Anna Aloysia Maximiliane von Lamberg, Urszula Bokum Lubomirska czy Henrietta Renard. Każda z pań miała swój udział w historii Augusta II Mocnego.

Warto zauważyć, że Kienzler stara się przedstawić poszczególne damy jako kobiety o własnej osobowości, dla których nieraz romans z królem miał być środkiem do realizowania własnych ambicji. Piękne metresy nie były tylko bezwolnymi marionetkami, bardzo często brały wręcz udział w kształtowaniu polityki państwa. I chociażby dlatego warto przeczytać tę książkę, by uzmysłowić sobie rolę często pomijanych osób, które grały pierwsze skrzypce w wielkiej dyplomatycznej grze tamtych czasów.

Michalina Guzikowska
(michalina.guzikowska@dlalejdis.pl)

Iwona Kienzler, „Mocarz alkowy. August II Mocny i kobiety”, Bellona, Warszawa 2012