„Basquiat. Życie i dziedzictwo legendy sztuki” – recenzja

Phoebe Hoban w książce „Basquiat. Życie i dziedzictwo legendy sztuki” pokazuje nie tylko samego artystę, ale również środowisko, które go ukształtowało. I właśnie to jest największą siłą tej biografii. To jedna z lepszych książek biograficznych, jakie miałam okazję czytać. Autorka doskonale kreśli kontekst czasu i miejsca, w którym przyszło Basquiatowi żyć i tworzyć. Nowy Jork przełomu lat 70. i 80. nie jest tutaj wyłącznie tłem. Staje się niemal osobnym bohaterem opowieści – pełnym klubów, artystycznego środowiska, narkotyków, pieniędzy, ambicji, outsiderów i ludzi gotowych zrobić wszystko, by znaleźć się w centrum uwagi.

Hoban pokazuje Basquiata jako postać niejednoznaczną. Z jednej strony niezwykle utalentowanego, ambitnego i świadomego swojej pozycji twórcę, z drugiej człowieka uwikłanego w uzależnienia, skomplikowane relacje i brutalne mechanizmy rynku sztuki. Dzięki temu książka nie staje się pomnikiem artysty, lecz portretem człowieka i epoki.

Niestety polskie wydanie ma ogromny problem – tłumaczenie. Momentami jest ono tak niefortunne, że potrafi skutecznie odebrać przyjemność z lektury. Szczególnie źle wypada niezrozumienie kulturowego kontekstu Nowego Jorku lat 70. i 80. Najbardziej jaskrawym przykładem są słynne „shooting galleries”, czyli miejsca, w których narkomani zażywali dożylnie heroinę, przetłumaczone dosłownie jako... „strzelnice”. Zespół The B-52’s zostaje określony jako „rozradowany”, a kultowy dla Nowego Jorku podział na Uptown i Downtown właściwie traci swoje znaczenie przez niezręczny dobór słów.

To szczególnie irytujące, ponieważ mamy do czynienia z naprawdę świetną biografią. Phoebe Hoban stworzyła książkę bogatą, wciągającą i znakomicie osadzoną w realiach epoki. Szkoda, że polski przekład tak często staje między czytelnikiem a autorką.

Mimo tych zastrzeżeń zdecydowanie warto sięgnąć po tę pozycję. Nie tylko dla samego Basquiata, ale również dla niezwykłego obrazu Nowego Jorku, świata sztuki i kultury, która rodziła się wówczas na ulicach, w klubach i galeriach Downtown.

PMP

Phoebe Hoban, „Basquiat. Życie i dziedzictwo legendy sztuki”, Wydawnictwo Rebis, 2026.