„Być rodziną” - recenzja

o pewnej niepokornej szwedzkiej dziewczynie żyjącej w Szwecji, w latach czterdziestych.

Drugi tom  cyklu „Maj” rozpoczyna się dosyć spokojnie: Thomas poddaje się terapii, która ma wyleczyć go z alkoholizmu, Maj opiekuje się ich córeczką, wspierając męża. Jednak na horyzoncie zbierają się już czarne chmury: zbliża się wojna, która zagraża rodzinnemu szczęściu wszystkich Szwedów…

Charakterystyczny styl prowadzenia narracji i trudna do polubienia bohaterka to już znak firmowy książek Sandberg. Do obu tych wyznaczników stylu autorki trzeba się przyzwyczaić, a nie jest to rzecz łatwa. Płynący od pierwszej strony strumień świadomości Maj odsłania jej prawdziwe ja, którego to nie da się ukryć pod pięknie wyprasowaną sukienką i pozorami szczęścia rodzinnego.

Kobieta nadal jawi się jako perfekcjonistka o niezwykle niskim poczuciu własnej wartości. Na dodatek została połączona węzłem małżeńskim z człowiekiem, którego nigdy tak naprawdę nie kochała. Ukryta za maską perfekcyjnej pani domu, w rzeczywistości pełna jest lęków, starych uraz i goryczy. Życia Maj nie ułatwiają także czasy, w których się urodziła; nadciągająca wojna, niedostatek lat wojennych i powojennych, a także ograniczona liczb ról społecznych, w których mogła się spełniać. Otoczenie widzi w niej tylko matkę i żonę, każąc się odnajdować jedynie w tym wąskim marginesie możliwości.  Bezlitośnie i bez żadnego koloryzowania, autorka ukazuje nam przygnębiającą rzeczywistość, w jakiej przyszło żyć jej bohaterce.

Szarość dni spędzonych na sprzątaniu, gotowaniu i obsesyjnej pogoni za uznaniem, przerywają tylko dramatyczne wydarzenia, o których chce się jak najszybciej zapomnieć. Tak powoli  mija młodość Maj…

Autorce udało się ponownie stworzyć wciągającą całość  materiału, który pozornie jest mało atrakcyjny: wydawałoby się, że nie ma nic ciekawego w opisywaniu życia szwedzkiej „kury domowej”. A jednak, charakterystyczny styl i bogactwo portretów psychologicznych, sprawiają, że całość wciąga już od pierwszego rozdziału, każąc niecierpliwie wyglądać kolejnego tomu.

Małgorzata Tomaszek
(malgorzata.tomaszek@dlalejdis.pl)

Kristina Sandberg, „Być rodziną”, Prószyński i S-ka, Warszawa 2018