„Diakon kontra King-Kong” – recenzja

Wrzesień 1969. Osiedle komunalne w południowym Brooklynie. Diakon Kościoła Baptystów Pięć Końców i nałogowy alkoholik, na oczach prawie całego osiedla strzela do nastoletniego handlarza narkotyków. Czy była to próba morderstwa, czy jednak przypadkowy postrzał, oddany przez człowieka zjadanego nałogiem i praktycznie cały czas pijanego? Tak zaczyna się historia osadzona w Nowym Jorku końca lat sześćdziesiątych, będącym wówczas prawdziwym tyglem kulturowym: Afroamerykanie, Latynosi, Żydzi i Irlandczycy koegzystują w warunkach wykluczenia, próbując ułożyć sobie życie i spełnić swój „amerykański sen”.

James McBride stosuje tutaj zabieg znany choćby z filmów: pokazując strzelaninę z różnych perspektyw. Poznajemy zatem wersję nieszczęsnego diakona, ofiary postrzelenia, ale także świadków takich jak: włoscy gangsterzy, członkowie kościoła Baptystów, a także gliniarze ściągnięci do tej groteskowej sprawy. Autor tworzy wielowątkową, złożoną, szkatułkową wręcz opowieść, pokazując, że nie na darmo otrzymał niegdyś National Book Award. Na osobną wzmiankę należy specyficzny slang, którym napisana jest całość.  Pulsujący i zabawny język, dynamiczny i miejscami groteskowy, doskonale pasuje do opowiadanej historii i jej realiów, idealnie został także uchwycony przez tłumacza Tomasza S. Gałązkę, któremu należą się solidne brawa za przekład, świetnie oddający klimat powieści.

„Diakon kontra King – Kong” to historia tyle zabawna, co smutna, groteskowa, ale także niebywale śmieszna. Na tych kilkuset stronach McBride opowiada o uprzedzeniach, stereotypach, konfliktach na tle rasowym, ale także na tle religijnym. Tworząc wyjątkowo malownicze postaci zaludniające ten kawałek miejsca na ziemi, dla niektórych będących piekłem, dla innych okazją na lepsze życie, potrafi jednocześnie opowiadać o walce dobra ze złem, krzywdzących stereotypach, ludzkich słabościach i próbach ich zwalczenia, projektując dla tego konfliktu niezapomniane dekoracje. Nic dziwnego, że każda książka tego pisarza jest w stanach prawdziwy wydarzeniem literackim. Miejmy nadzieję, że i u nas tak będzie.

Małgorzata Tomaszek
(malgorzata.tomaszek@dlalejdis.pl)

James McBride, „Diakon kontra King – Kong”, Wydawnictwo Echa, Warszawa 2023