„Droga do zapomnienia” – recenzja

Oto historia, która wydarzyła się naprawdę. Młody chłopak, który jeszcze nie do końca wie, czego oczekuje od życia i co zamierza robić, zostaje wciągnięty w wojnę nieznającą kompromisów.

„Droga do zapomnienia” to wspomnienia Erica Lomaxa, zamkniętego w sobie chłopaka, którego wielką pasją były pociągi. Potrafił obserwować je godzinami, poszukiwał najstarszych modeli, rozkłady jazdy znał na pamięć. Gdy zaczęła się wojna nie spodziewał się jeszcze, że pociągi będą mu towarzyszyły także w wojennym piekle.

Lomax w swojej książce opisuje to, jak kilka nieprzemyślanych do końca decyzji zaprowadziło go do miejsca, z którego nie było ucieczki. Kilka razy zgłosił się na ochotnika, czasem pojawiał się w nieodpowiednim miejscu o nieodpowiedniej porze. Z perspektywy czasu wiele rzeczy wydaje się być dziełem przypadku.

Wspomnienia Erica Lomaxa to jedna z lepszych książek, jakie miałam okazję ostatnio przeczytać. To prawdziwie męska opowieść, choć myli się ten, kto podejrzewa, że autor postanowił zrobić z siebie prawdziwego macho. Eric opowiada swoją historię – bez wybielania, bez patosu, bez gry na emocjach czytelnika. Autor staje twarzą w twarz ze swoimi wspomnieniami, a przy okazji zmienia znaczenie słowa „bohater”.

„Droga do zapomnienia” to bardzo dobrze napisana i skonstruowana opowieść. Choć lata wojny dostarczyły Ericowi materiału na więcej niż jedną historię, to jednak ta książka nie kończy się wraz z wyzwoleniem z japońskiej niewoli. Autor poszedł krok dalej. Opowiedział tez o swoim życiu po wojnie. O próbie powrotu do normalności, o braku zrozumienia, o swojej rodzinie, z którą nie potrafił żyć. Wreszcie o jednej z najtrudniejszych życiowych decyzji – spotkaniu z człowiekiem, którego nienawidził przez całe swoje powojenne życie. Spotkaniu ze swoim oprawcą.

Jestem przekonana, że książka Erica Lomaxa podbije serca czytelników. Choćby dlatego, że to nie na  formę, a na treść autor położył nacisk. Co więcej, nawet wiedząc o tym, że „Droga do zapomnienia” to wspomnienia Lomaxa, wcale nie odnosi się wrażenia, że jest to książka o jednym bohaterze. Stwierdziłabym raczej, że tak naprawdę jest to opowieść o bohaterze zbiorowym, wszystkich tych żołnierzach, którzy poznali na własnej skórze jak bardzo zabójcza może być kolej śmierci.

Na podstawie wspomnień Lomaxa został nakręcony film z prawdziwie gwiazdorską obsadą. Po raz kolejny jednak warto być wiernym zasadzie: najpierw książka, potem film.

Agata Podgajska
(agata.podgajska@dlalejdis.pl)

Eric Lomax „Droga do zapomnienia”, Kraków, Wydawnictwo Znak, 2014