„Fatamorgana saudyjskiej przestrzeni społeczno-kulturowej kobiet” – recenzja

Mieszkająca dwa lata w Królestwie Arabii Saudyjskiej Anna Odrowąż-Coates miała liczne okazje przebywać w środowisku miejscowych. Odwiedzała ich domy, prowadziła zwyczajne rozmowy z Saudyjkami i Saudyjczykami. Choć oczywiście wielu obcokrajowców przebywa w tym kraju, to tym razem pojechała tam antropolog. Taka możliwość skłoniła ją do ropoczęcia niejawnych właściwie badań, obserwacji życia żeńskiej części populacji tego kraju.

Jednym z ważniejszych rozdziałów, dla mnie, również antropologa, jest treściwie opisany warsztat badawczy, jakiego używała podczas swoich działań autorka książki. Ze swojego doświadczenia wiem, że badania terenowe są niejednokrotnie niezrozumiałe dla osób postronnych. Dlatego ta część jest ogromnie istotona dla czytelnika niezaznajomionego do tej pory z etnografią. Sprawne przybliżenie sobie tych narzędzi pozwala na jeszcze lepsze zrozumienie sensu prowadzenia takich badań. Trzeba przyznać, że jest to również przydatny materiał dla specjalistów – przyjrzenie się warsztatowi pracy koleżanki po fachu to dodatkowe doświadczenie, na pewno przydatne w ich własnych badaniach.

Anna Odrowąż-Coates przypatruje się, ale również prowadzi liczne rozmowy, żeby zebrać jak najwięcej informacji o tytułowych przestrzeniach społeczno-kulturowych kobiet w Arabii Saudyjskiej. Dzięki temu, że żyła pośród swoich badanych, miała okazję na co dzień obserwować  zmiany społeczne, procesy, które dla zachodniego świata są jeszcze właściwie, jak autorka sama to określa, ukrytym światem kobiet. W książce poruszone zostały tematy, takie jak cielesność czy seksualność kobiet. Nie zostały również pominięte kwestie edukacji czy podziałów na różnorodne grupy społeczne (np. pod względem klasowym czy rasowym).

Choć książka swoim wnętrzem przypomina pozycję typowo naukową (drobny druk, liczne przypisy), mam nadzieję, że nie zniechęci to przypadkowego czytelnika. Na trzystu stronach odnajdzie on inny od swojej codzienności świat, który warto poznać. W książce naukowej, żeby sięgnęła po nią grupa większa niż środowisko danej dziedziny, ważne jest podanie wiedzy w sposób przystępny. Ten zabieg, w moich oczach, udał się w przypadku „Fatamorgany saudyjskiej przestrzeni społeczno-kulturowej kobiet”. Czy naukowa książka ma szansę na sukces wśród większej grupy czytelników? Trudno na to pytanie odpowiedzieć, ale tej pozycji serdecznie tego życzę.

Katarzyna Kolibabska
(katarzyna.kolibabska@dlalejdis.pl)

Anna Odrowąż-Coates, „Fatamorgana saudyjskiej przestrzeni społeczno-kulturowej kobiet”, Kraków,  Oficyna Wydawnicza Impuls, 2015