„Gwinea Bissau” – recenzja

Izabela Embalo to autorka, poetka, podróżniczka i konsultantka imigracyjna. Urodziła się w Łodzi, gdzie ukończyła filologię polską na Uniwersytecie Łódzkim. Tam też poznała swojego męża, obywatela Gwinei Bissau, który studiował medycynę. W Kanadzie uzyskała dyplom z zakresu prawa imigracyjnego. Od wielu lat mieszka w Toronto, gdzie prowadzi własne biuro konsultingowe. Pomogła setkom polskich imigrantów osiedlić się na stałe w Kanadzie. Izabela od lat podróżuje do Gwinei Bissau – ojczyzny swojego męża. Zafascynowana Czarnym Lądem w swojej pierwszej książce podróżniczej opisuje piękno tego skrawka Afryki, spotkania z afrykańskimi szamanami, życie w gwinejskich wioskach oraz niezwykłość i duchową głębię afrykańskiej przyrody.

Bardzo chciałam przeczytać książkę o kraju, o którego istnieniu dowiedziałam się stosunkowo niedawno. Jak pisze autorka – jest to pierwsza książka o Gwinei Bissau, a więc oczekiwania są duże. Mam mieszane uczucia. Nie jest to obiektywny obraz tego kraju, a Iza pisze o nim w samych superlatywach – każdy jest tolerancyjny, równy, przyjaźnie nastawiony do białych turystów itp. W ogóle nie pokazuje drugiego oblicza biednego, afrykańskiego kraju. No ale co mogłaby napisać o ojczyźnie męża, który przecież był potomkiem dawnych władców tego kraju? Drugą istotną kwestią jest to, że książka w większości napisana jest tak neutralnie, że gdyby zamienić nazwę państwa na inną, nikt nie zorientowałby się, o którym kraju mowa. Autorka przemyca dużo treści ogólnie o Afryce, nie skupiając się w dużej mierze na ojczyźnie swojego męża. I to jest nieco rozczarowujące, bo książka jest subiektywna i osobista, a nie czysto reporterska.

Dużym atutem książki jest perspektywa „od środka”. Autorka ma rodzinne powiązania z tym krajem, dlatego opisuje nie tylko podróżnicze wrażenia, ale również osobiste doświadczenia życia w lokalnej społeczności. Istotnym elementem są lokalne wierzenia, praktyki religijne i spotkania z osobami pełniącymi funkcje duchowe w społecznościach. Bardzo zaciekawił mnie rozdział o tworzeniu i obdarowywaniu spersonalizowanymi amuletami tworzonymi przez lokalnych szamanów. W swojej książce autorka opisuje swoje doświadczenie zetknięcia europejskiej perspektywy z realiami Afryki Zachodniej. Próbuje przełamać stereotypy i pokazać bardziej złożony obraz regionu. A do swoich opowieści załączyła piękne, kolorowe zdjęcia.

Książka skupia się na życiu codziennym mieszkańców Gwinea Bissau – kraju, który rzadko pojawia się w polskich publikacjach. Autorka pokazuje rzeczywistość społeczną, kulturę oraz relacje między tradycją a współczesnością. „Gwinea Bissau” jest połączeniem reportażu, pamiętnika z podróży oraz refleksji kulturowych i duchowych. To książka bardziej do refleksyjnego czytania, bo narracja bywa spokojna i kontemplacyjna, więc tempo nie jest szybkie. Publikacja kierowana głównie do osób zainteresowanych Afryką Zachodnią oraz tematami duchowości i tradycji pozaeuropejskich.

Klaudia Kwiatkowska

Izabela Embalo, „Gwinea Bissau”, Wydawnictwo BookEdit, 2026.