„Igrzyska dziejów” – recenzja

„Igrzyska dziejów. Zapasy historyka z historią” to zbiór esejów i tekstów, które łączy wspólny mianownik – refleksja nad mechanizmami pamięci historycznej i opisywanie ich z odmiennych punktów widzenia. Davies ze szczególnym pietyzmem przygląda się Europie, ale znalazł również miejsce na konflikt palestyńsko-izraelski oraz jego początki. Znajdziemy tu wojny, imperia, upadki, powroty, ale również historię medycyny, problem wielokulturowości, rolę religii i jej wpływ na politykę (głównie w Polsce), różnice między patriotyzmem a nacjonalizmem. Jest tu Polska, jest i Wielka Brytania ze swoją kolonialną przeszłością, jest imperialna Rosja i USA Trumpa.

Davies pisze w charakterystycznym dla siebie stylu, często posiłkując się brytyjskim humorem i licznymi wtrąceniami z życia prywatnego. Dowiemy się zatem, jak Norman Davies znalazł się w Polsce, poznamy jego perypetie z angielskim rynkiem nieruchomości, ale to nie wszystko. Książka jest bogata w liczne anegdoty, które ubarwiają tekst. Jest tu również mnóstwo map i zdjęć, które nie tylko cieszą oko, ale poprawiają odbiór tekstu. Zresztą książka jest wydana pięknie, twarda okładka z obwolutą i dbałość o detale czynią z niej świetną propozycję prezentową. 

„Igrzyska dziejów. Zapasy historyka z historią” to tak naprawdę książka o wielkiej polityce, o historycznych rozgrywkach, które decydowały o losie poszczególnych krajów i narodów. Historia nie jest czarno-biała i Davies pokazuje nam to w dobitny sposób. Wskazuje również na częste uproszczenia w jej postrzeganiu oraz na zachodnioeuropejską skłonność do ignorowania „peryferii”, bo przecież to zawsze „zwycięzcy piszą historię”.

Książka „Igrzyska dziejów” nie jest łatwą lekturą, wymaga skupienia, czasu i otwartego umysłu. Charakteryzuje ją lekka forma w połączeniu z poważną treścią. Będzie idealnym wyborem dla tych, którzy pragną spojrzeć na historię jako na dynamiczny proces, a nie statyczny pomnik. Błyskotliwa, pełna różnych punktów widzenia i chwilami kontrowersyjnych tez. Może nie jest to najlepsza publikacja Normana Daviesa, ale cenię ją za odwagę zmierzenia się ze współczesnością.

Anna Wasyliszyn

Norman Davies, „Igrzyska dziejów. Zapasy historyka z historią”, Wydawnictwo Znak Horyzont, Kraków, 2025.