„Jądro ciemności” – recenzja

„Jądro ciemności” to niewątpliwie pozycja zasługująca na tytuł arcydzieła literatury światowej. Opowiadanie te przetłumaczono na wiele języków, a także należy one do kanonu lektur szkolnych. Słuszną decyzją, ponieważ jest to książka, z którą warto się zapoznać, choć będąc bardzo młodym człowiekiem łatwo będzie nie docenić jej głębi i literackiego kunsztu autora, bowiem nie jest to lektura łatwa, w której możemy z łatwością przerwać kartkę po kartce, jednak czyta się ją stosunkowo lekko i szybko. Narracja jest całkiem dynamiczna, przede wszystkim doskonała pod względem technicznym, nie sposób nie docenić warsztatu autora.

Jest to opowiadanie rodzaju drogi, opowieść Charlesa Marlowa głoszona na statku płynącym przez Tamizę. Bohater, będący narratorem, wspomina, iż czuje się jakby opowiadał swoim towarzyszom ulotny sen, majak nocny. Historia opowiada o podróży Charlesa małym parowcem rzeką Kongo w głąb Afryki. Celem tej podróży, czy raczej przeprawy w ciężkich warunkach i upale jest chęć zdobycia cennej kości słoniowej oraz odkrywanie pustych miejsc na mapach. Ludzie spotkani na poszczególnych stacjach zdają się być pod wrażeniem postaci niejakiego Kurta, który wraz z kolejnymi opowieściami o jego osobie zaczyna przyjmować wręcz postać bożka, bezkrytycznie podziwianego i chwalonego. Pisarz za pomocą jego postaci chciał zwrócić uwagę na istotę zamiarów człowieka i ich konsekwencji, używając do tego postaci ocenianej w samych superlatywach, okazującej się w rzeczywistości tyranem i wyzyskiwaczem. Pod pozorem wielkiego człowieka, wygłaszającego budzące podziw mowy na temat człowieczeństwa, miłości, życia, tak naprawdę stworzył własne morale i wzbogacał się na kości słoniowej wysyłanej do Europy. Tym samym można założyć, iż tytułowe jądro ciemności odnosi się do ukrytego ją każdego człowieka.

„Jądro ciemności” powstało poniekąd ze względu na własne doświadczenia pisarza w czasach kolonizacji Afryki. Podczas podróży statkiem sam był świadkiem okrucieństwa i niesprawiedliwości wobec lokalnych plemion, ale także korupcji i nieuczciwości europejskich kolonizatorów, miało ogromny wpływ na jego opinie na temat imperializmu. Postać Marlowa, często uznawana za alter ego pisarza, podczas swojej podróży zaczyna poddawać wątpliwości istotę humanizmu.

„Jądro ciemności” ze względu na swoją złożoną symbolikę zdecydowanie skłania do przemyśleń i refleksji na temat człowieczeństwa, ale też czy ciemność kryje się w miejscach, które wywierają na nas wpływ, czy w samym człowieku.

Joanna Złomańczuk
(joanna.zlomanczuk@dlalejdis.pl)

Joseph Conrad, „Jądro ciemności” Wydawnictwo MG, Kraków 2015