„Justyna. Kwartet Aleksandryjski” - recenzja

Historie uzupełniają się wzajemnie, ale każda stanowi osobną całość. Książka pod tytułem „Justyna” jest pierwszym tomem dzieła uważanego za jedno z największych osiągnieć literatury dwudziestego wieku. Jest to powieść nieszablonowa, głęboka i wielowątkowa. Napisana została w niezwykle błyskotliwy sposób. Irlandczyk Darley to jednocześnie narrator i główny bohater. Zamieszkał na małej śródziemnomorskiej wyspie. W swoich wspomnieniach wraca do dawnego życia w Aleksandrii - miasta pełnego sprzeczności, krzyżujących się kultur oraz bogatego życia towarzyskiego.

Główny bohater poznał dwie kobiety: tancerkę Melissę oraz tytułową Justynę, która jest Żydówką i żoną zamożnego koptyjskiego przedsiębiorcy. Kobiety stają się kochankami Darley`a. Ich związek będzie głównym wątkiem, który zadecyduje o losach narratora i innych postaci. „Justyna. Kwartet Aleksandryjski” to książka o miłości, pożądaniu, niespełnionych obietnicach i zdradach. Tłem dla opowieści jest najbardziej intrygujące miasto świata. Widzimy je przez pryzmat narratora w pierwszej połowie ubiegłego wieku. W Aleksandrii mieszkają wyznawcy różnych religii, którzy pochodzą ze wszystkich kontynentów. To miasto kolorowe i pełne skrajności. Tuz obok pięknych posiadłości sąsiadują ludzie żyjący na skraju nędzy, a w pobliżu świątyń znajdują się domy rozpusty.

Główny bohater żyje w bogatym świecie. Zna miłośników sztuki. Prowadzi z nimi długie rozmowy o poezji, malarstwie i filozofii. Sztuka dzieli ludzi. Dla jednych jest ucieczką od rzeczywistości, poszukiwaniu człowieczeństwa i ponadczasowych wartości. Dla innych to czysta rozrywka i dziedzina życia, która może okazać się dobrą lokata na przyszłość. Poezja staje się przewodnikiem dla Darley`a. Symboliczne i parnasistowskie utwory Konstandinosa Kawafisa traktujące o mieście, człowieku, przemijaniu i szukaniu sensu życia będą najlepszym drogowskazem po mieście. Narrator poszukując wielkich wartości odnosi różny skutek, ponieważ rzeczywistość znacząco odbiega od poetyckich ideałów.

W powieści piękno przeplata się z brzydotą, dobro ze złem, miłość z niechęcią, a sprawy oczywiste stają się bardzo tajemnicze. Napięta atmosfera niepokoju towarzyszy czytelnikowi do ostatniej strony. Wszystkie wydarzenia niosą ze sobą pewną nową świeżość i każą spojrzeć na poprzednie kwestie z innej perspektywy. Powieść została napisana niebanalnym i bardzo wyszukanym językiem. Bogate i niezwykle plastyczne opisy współgrają z fabułą i doskonale ją uzupełniają. Lawrence Durrel stworzył dzieło, które przypadnie do gustu wszystkim miłośnikom nietuzinkowego stylu i wielowątkowych opowieści.

Patrycja Zajkowska
(patrycja.zajkowska@dlalejdis.pl)

Lawrence Durrell, „ Justyna. Kwartet Aleksandryjski” Poznań, Wydawnictwo Zysk i S-ka, 2017r.