Konsekwencje szczęścia

Historia przypominająca opowieść o Kopciuszku, ale jej głównym aspektem jest analiza  przemian w psychice tytułowej postaci.

Stefan Zweig przenosi czytelnika w lato 1926 roku, gdy Austria zmagała się z kryzysem i przerażającą przepaścią między biedą a luksusem arystokracji i mieszczaństwa po pierwszej wojnie światowej. Główną bohaterką  „Dziewczyny z poczty” jest Christine, która na co dzień prowadzi monotonne życie, opiekując się schorowaną matką i pracując jako urzędnik pocztowy. Pomimo że ma zaledwie 28 lat, zaznała w życiu zbyt wiele cierpienia, a na co dzień doskwiera jej uporczywa bieda i świadomość, że każdy przysłowiowy grosz jest na miarę życia. Każdy dzień przypomina poprzedni.

Okazuje się jednak, że jeden telegram może odmienić nie tylko jej życie, ale także sposób pojmowania rzeczywistości i samoświadomość. Dziewczyna otrzymuje wiadomość od bogatej ciotki w Stanach Zjednoczonych, która zaprasza ją do szwajcarskiego kurortu, by móc ją wreszcie poznać i poniekąd wynagrodzić swą nieobecność w trudnych czasach. Pełna niepewności i obaw Christine zjawia się onieśmielona w luksusowym hotelu. Zderzenie z dotąd nieznaną i nieosiągalną rzeczywistością okazuje się znacznie trudniejsze, niż by się wydawało.

Pełna entuzjazmu i świeżości dziewczyna podbija serca elity hotelu, która nie ma pojęcia o jej rzeczywistym pochodzeniu. Niestety, sielanka nie trwa wiecznie, bowiem zawiść i intrygi osób jej nieprzychylnych obnażają jej rzeczywiste pochodzenie, co jest uważane za istny skandal. Wszystko to doprowadza do konieczności powrotu Christine do szarej rzeczywistości, która niesie za sobą biedę, obowiązki i nieustanne zmartwienia. Dziewczyna nie potrafi odnaleźć się na powrót w takiej codzienności.

„Dziewczyna z poczty” jest ostatnią, nieukończoną nawet powieścią znanego w międzywojniu pisarza Stefana Zweiga. Powieść ukazała się po raz pierwszy w 1982 roku, aż czterdzieści lat po samobójczej śmierci autora. Stefan Zweig znany był z konstruowania w swych powieściach doskonałych portretów psychologicznych postaci oraz poetyckiej formy językowej. Również w jego ostatnim dziele literackim zaprezentował esencję niniejszych cech charakteryzujących jego twórczość. Sama fabuła powieści nie porywa tyle, co właśnie poetyckość języka, który zabiera w czytelniczą podróż pełną wspaniałych metafor i rozległych opisów, które poruszają zarówno wyobraźnię, jak i emocje.

Na uwagę zasługuje także perfekcyjnie dopracowany portret psychologiczny bohaterki. Autor nie tylko zgłębił charakter i życie wewnętrzne postaci, ale również ukazał przemiany, jakie dokonywały się w jej umyśle za sprawą zmieniających się czynników życia zewnętrznego. Fabuła została niejako osadzona na fundamentach motywu Kopciuszka, który z nieszczęśliwej i strudzonej życiem dziewczyny przeradza się na ułamek chwili w podziwianą księżniczkę. Jednak tu Zweig poszedł znacznie dalej, bowiem zgłębił przemianę i jej konsekwencje. Wskazał na to, jak łatwo  zatracić się w luksusie i jak trudno później odnaleźć się w zwyczajnej codzienności. Podkreślony został także aspekt znaczenia pochodzenia, tożsamości oraz statusu społecznego, które w ówczesnym świecie mogły zarówno wywyższyć człowieka, jak i go zniszczyć bez względu na to, jaką jest osobą. W powieści Zweiga odnajdujemy mnóstwo zdań, które skłaniają do refleksji, a ich poetycka oprawa sprawia, że nie sposób się nimi nie delektować.

Agnieszka Ziętek
(agnieszka.zietek@dlalejdis.pl)

Stefan Zweig, „Dziewczyna z poczty”,W.A.B. 2012