„Krwawy bunt” – recenzja

Doskonale to wiedzą osadzeni amerykańskiego zakładu karnego Attica, którzy w 1971 roku zaznali strasznego i brutalnego traktowania ze strony władz więzienia i polityków.

Heather Ann Thompson jest amerykańską historyczką, aktywistką i autorką licznych publikacji naukowych. Zajmuje się tematyką masowych inkarceracji, ich przyczynami i konsekwencjami. Na tych zagadnieniach koncentrowały się jej wystąpienia przed Kongresem, które wygłaszała jako członek komisji Naukowej Akademii Nauk Stanów Zjednoczonych. Pisze książki popularyzujące wiedzę historyczną, a kilka z nich wyróżniono prestiżowymi nagrodami. W swojej książce „Krwawy bunt” opisuje sytuację, która miała miejsce w amerykańskim więzieniu Attica, w którym w 1971 roku doszło do krwawych i brutalnych zamieszek.

9 września 1971 roku prawie 1300 osadzonych w zakładzie karnym Attice zdecydowało się głośno zaprotestować przeciwko nieludzkim warunkom odbywania kary i wieloletnim nadużyciom, jakich dopuściła się administracja więzienia. Zdesperowani więźniowie wzięli kilku zakładników i rozpoczęli pokojowe rozmowy. Negocjowali dzień i noc, ale władze odrzuciły jakikolwiek kompromis. 13 września wysłano tam uzbrojone patrole, aby odbiły zakład karny siłą. Wtedy też zabito około 40 osób – zginęli więźniowie i zakładnicy, ale niestety na tych zabójstwach sprawa się nie skończyła. W ciągu kolejnych miesięcy strażnicy mścili się okrutnie na osadzonych, a wszelkie próby dochodzenia sprawiedliwości przed różnymi sądami ciągnęły się przez blisko 40 lat. Niestety  nie doszukano się prawdy. Zarzuty postawiono głównie więźniom. Tylko nieliczni urzędnicy odpowiedzialni za tragiczny w skutkach szturm na zakład oraz zaniedbania na ocalałych i rodzin zabitych zostali postawieni w stan oskarżenia. Natomiast większość dokumentów powiązanych z tą sprawą została utajniona przez rząd. O tym największym buncie w historii amerykańskiego więziennictwa przez kilkadziesiąt lat nic nie było wiadomo i  skutecznie go ukrywano.

Thompson pracowała nad tą książką przez ponad dekadę, w latach 2006-2016. Chciała ujawnić prawdę, którą przez lata skrzętnie ukrywano. Dzięki wnikliwym badaniom, ogromnej determinacji i uporowi, autorka bardzo dokładnie opisała wydarzenia rozgrywające się w Attice. Oddaje głos wszystkim zaangażowanym w sprawę buntu w więzieniu, również tym, którym prawa głosu odmówiono, ponieważ dla stróżów prawa ważniejsze okazało się zapewnienie ochrony politykom. Ukrywanie prawdy przed opinią publiczną sprawiło, że historia buntu w Attice do dnia dzisiejszego jest pasmem niedomówień, krzywd i politycznych rozgrywek. „Krwawy bunt” to zdumiewająca i wstrząsająca jednocześnie publikacja, która odkrywa mroczne tajemnice tego krwawego buntu. Najgorsze w tym wszystkim jest to, że opowiada o wydarzeniach, które wydarzyły się naprawdę, wcale nie tak dawno temu.

Klaudia Kwiatkowska
(klaudia.kwiatkowska@dlalejdis.pl)

Heather Ann Thompson, „Krwawy bunt”, Editio Historia, Gliwice, 2020