Kryminał z ciupagą w tle

Ci, którzy lubią polską scenerię małych wiosek i ich tajemnic, a dodatkowo urzeka ich góralski folklor, nie będą rozczarowani „Wichrołakiem”.

Zapomniana wieś na końcu świata, pełna twardych i nieugiętych górali, staje się miejscem niewyjaśnionych zdarzeń. Roman, aspirujący do pracy jako wzięty dziennikarz, wyrusza do Szremli Małych, by rozwiązać zagadkę tajemniczych samobójstw. W tej małej wiosce, oprócz tematu na pierwszą stronę, spotyka przypadkowo byłą dziewczynę, która kiedyś uczyniła go ojcem. Usiłując rozwikłać zagadkę śmierci kilku mężczyzn, dowiaduje się prawdy o sobie i swoich uczuciach względem Marty. Musi jednak przekonać do siebie jej ojca, szukającego zemsty na chłopaku, który zniszczył życie jego córce oraz odnaleźć swe miejsce w społeczności szremlowskiej, niechętnie witającej przybyszów.

Największym atutem książki Pawła Szlachetki są bohaterowie przezeń stworzeni. Zawiera się w nich cała gama ludzkich cech, od miłości i wiary począwszy, a skończywszy na niskich pobudkach, chciwości, zawiści i chęci zemsty. Są tak namacalni i realni, że chciałoby się powiedzieć: „tak, znam takich jak oni”. Górale oczami Szlachetki to ludzie zawzięci, przebiegli, interesowni, a jednocześnie z prostotą rozróżniający dobro od zła, w zgodzie z nakazami religii i tradycji. Dręczące ich sprzeczności, stanowią świetny materiał na wykreowanie bardzo ciekawych i zróżnicowanych postaci. Dlatego też bohaterowie „Wichrołaka” zapadają łatwo w pamięć, a sama książka wiele na tym zyskuje.

Również rzeczywistość prezentowana przez autora, pełna zabobonów, tak realnych dla mieszkańców małych społeczności, a także wiejsko-sielskiego folkloru, nadaje książce ciekawszych barw. Staje się przyczynkiem dla wielu zdarzeń, często zatrważających, gdyż dziejących się pod osłoną wielowiekowych słomianych dachów, z dala od wymiaru sprawiedliwości i oceny społeczeństwa. W takim świecie panują inne zasady współistnienia, policja nie interweniuje w dochodzeniu prawdy i wymierzaniu kary, a ludzie sami stanowią o sobie. Ta właśnie inność staje się interesująca i jak najbardziej polska.

Plusem powieści jest także używanie przez bohaterów gwary góralskiej, bardzo klimatycznej i uwiarygodniającej opowieść. Akcja, rozwijająca się w dobrym tempie, ani nie nużąca, ani też zbyt przyspieszająca wyjaśnienie, sprawia, że kryminał czyta się z dużą przyjemnością. I choć zagadka nie była zbyt skomplikowana, a sprawca stał trochę na „świeczniku”, to niemniej jednak, nie było to wkurzające, tak jak czasem bywa u niektórych pisarzy.

"Wichrołak” to może nie najlepszy kryminał, za to świetna powieść obyczajowa.

Ewa Podleśna-Ślusarczyk
(ewa.podlesna@dlalejdis.pl)

Paweł Szlachetko, „Wichrołak”, Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA SA, 2011