„Kryzysy. Punkty zwrotne dla krajów w okresie przemian” – recenzja

Autor dosyć selektywnie i subiektywnie wybrał kraje, których politykę i działania omawia. Kryzysy będące głównymi bohaterami książki, wydarzyły się w kilku bardzo różnych i odległych od siebie krajach. Finlandia, Niemcy, Japonia, Australia, Indonezja, Stany Zjednoczone, Chile. Te państwa są znane dobrze lub całkiem dobrze Diamondowi. W niektórych mieszkał przez różne okresy czasu, inne bardzo często odwiedział.

W czasie swojego długiego życia (obecnie ma 83 lata), był świadkiem wielu przemian i sytuacji kryzysowych. Te o których pisze nie zawsze działy się bardzo współcześnie. Tak jak chociażby zmiany zachodzące w Japonii w drugiej połowie XIX wieku. Inne to m.in. zaanektowanie i współpraca Finalandii z ZSRR, dojście do władzy Allende oraz utrzymanie swojej dyktatury przez Pinocheta w Chile. Również zmiany w strukturze politycznej jak i całego kraju zachodzące w Indonezji w poprzednim wieku, a także w zasadzie skrócona historia funkcjonowania Australii i odcięcie się od brytyjskiego matecznika. Niektóre z omawianych wydarzeń działy się w krótkim okresie, inne trwały latami. Charakterystką książki jest w zasadzie analiza nie tylko faktów historycznych jako takich, ale także próba spojrzenia całościowego na społeczeństwa, na to co nimi kierowało, jakie cechy są dominujące dla ludności z każdego krajów oraz ich przywódców. Ponieważ każda z omawianych sytuacji jest kompletnie inna, nie można też wysnuć jakichkolwiek jednoznacznie brzmiących wniosków na porady na czas kryzysu. Wprawdzie Diamond podaje na samym początku zasady i punkty odnoszące się do radzenia sobie z kryzysami w indywidualnej praktyce. I chociaż może to być również pomocne dla samych czytelników (opiera się bowiem na stosowanych metodach w psychologii przy sytuacjach kryzysowych lub osób ich doświadczających nie bezpośrednio) to, niestety, być może dla reszty światanie nie ma tu jasnych i klarowynych przesłanek. Są raczej bardzo słuszne analizy tego jak różne narody poradziły sobie z pewnymi problemami.

Czy wskazówki te mogą przydać się innym? Na pewno tak. Tak samo mogą być inspiracją dla poszukiwania rozwiązań jak i szukania przyczyn samych kryzysów. Autor na samym początku wspomina, że ksiązka ma być materiałem dla studentów i wykładowców, a także dla osób szukających rozwiązań. Dlatego tez każdy z rozdziałów można traktować jako osobny temat do dyskusji. Jeden z końcowych rozdziałów dotyczy też zmian klimatycznych. Jest mowa również o kryzysie covidowym, a co jeszcze bardziej miłe, przedmowa jest napisana specjalnie do polskiego wydania. Polecam!

Agnieszka Pater
(agnieszka.pater@dlalejdis.pl)

Jared Diamond, „Kryzysy. Punkty zwrotne dla krajów w okresie przemian”, Wydawnictwo Zysk i S-ka 2021