„Książę” –recenzja

Autor dał początek doktrynie politycznej zwanej makiawelizmem. Odbiorcy Machiavellego często interpretują poglądy autora jako oddzielenie etyki od polityki. Klasyczne założenie filozofii polityki odznacza się wiązaniem tych dwóch zagadnień, zaś u autora „Księcia” dochodzi do swoistego pęknięcia, w wyniku którego etyka i polityka stają sobie naprzeciw. Takie założenie stawia Machiavellego pomiędzy dwoma rożnymi światami, którymi kierują inne reguły. Założeń tych nie można ze sobą łączyć i mieszać, ponieważ polityka powinna być moralnie neutralna.

Modelowym przykładem na potwierdzenie takiej interpretacji mają być rady Machiavellego dotyczące sprawowania rządów. Według Machiavellego przywódca nie powinien obawiać się stosowania okrucieństwa i przemocy. Pobłażliwość może doprowadzić do chaosu, zaś kilka egzekucji zapobiegnie rozruchom i niesubordynacji. Władca powinien wzbudzać strach i miłość. Rady Machiavellego nie mają nic wspólnego z pewną konkretną moralnością –moralnością chrześcijańską. Nie odrzuca jej na rzecz czegoś, co w ogóle nie może być nazwane moralnością, a grą specyficznych umiejętności politycznych. Jest to neutralne wobec ostatecznych i najwyższych celów człowieka. Autor „Księcia” nie stara się dowieść, iż wiara chrześcijańska jest fałszywa. Próbuje uwydatnić skutki społecznej i politycznej nauki Kościoła zestawiając moralność chrześcijańska z pogańską.

Specyficzny język sprawia, że pomimo tego, iż traktat liczy siebie niewiele ponad sto stron –czytanie nie jest płynne. Warto robić przerwy, aby dokładnie zrozumieć tekst. Trudne fragmenty rozprawy dotyczą ówczesnej sytuacji słonecznej Italii, które dla odbiorcy niezaznajomionego z realiami państwa będą mało czytelne. Autor nakreślił różnice potęgi pogańskiego Rzymu i rozbiciem chrześcijańskich Włoch. Posiada określoną wizję społeczeństwa, którą chciałby widzieć w swojej ojczyźnie – wyrachowaną republikę na wzór starożytnego Rzymu.

Całe wydanie prezentuje się bardzo dobrze i jest to duża zasługa wydawnictwa MG. Bardzo dużym ułatwieniem podczas lektury jest większa interlinia. Nie jest to moje pierwsze spotkanie z „Księciem”, którego naprawdę warto mieć na swojej półce. Lektura uwydatnia wszystko to, co dzieje się wokół nas. Pisana pięć wieków temu - jest nadal aktualna. Dzięki niej możemy przekonać się czy świat dzisiejszej wielkiej polityki nie stosuje się do rad Machiavellego o byciu lwem i lisem. Inspiracji w „Księciu” szukają nie tylko głowy państw. Myśli autora jednych przerażają, innych zaś inspirują.

Patrycja Zajkowska
(patrycja.zajkowska@dlalejdis.pl)

Niccolo Machiavelli, „Książę”, Kraków, Wydawnictwo MG, 2017r.