„Los” – recenzja

Główne bohaterki: Atara i Rachela pozornie żyją w dwóch różnych światach. Pierwsza jest matką dorosłych dzieci, dojrzała kobietą, która osiągnęła sukces zawodowy, poukładaną i panującą nad swoim życiem. Rachela jest już starsza panią, ale starsza panią o niezwykle burzliwej przeszłości: w młodości była bowiem radykalną bojowniczką o wolność Izraela, w swoich działaniach posuwającą się do aktów terrorystycznych. Jak bardzo zaskakujące bywa życie okazuje się, gdy umiera ojciec Atary, a pierwszy mąż Racheli, przed śmiercią wypowiadający tajemnicze słowa, odsłaniając rodzinny sekret, głęboko dotąd skrywany… Atara postanawia odnaleźć miłość z młodości swojego ojca, uruchamiając w ten sposób ciąg pewnych wydarzeń, które zaważą na życiu jej i starszej kobiety, odciętej pozornie od przeszłości.

Historia, śmierć, bolesne wspomnienia, ale także relacje rodzinne, skomplikowane meandry, którymi wędruje ludzkie życie - to wszystko autorka splata w kunsztowną całość, dając nam powieść bardzo kameralną, ale jednocześnie niezwykle uniwersalną. Bohaterki spotykając się, otwierają drzwi do przeszłości, która w obu przypadkach jest niezwykle bolesna i nie pozwala im ruszyć do przodu, wiążąc je w rozpamiętywaniu, toksycznych relacjach, czy też skostniałych wyobrażeniach na temat roli kobiety.

Shalev opisuje losy swoich postaci na szeroko zakrojonym tle historycznym, jednak robi to na tyle subtelnie, że „Los” nie zmienia się w powieść tylko historyczną, skoncentrowaną na ludziach, którzy już raz na zawsze spletli swoje losy z powstającym dopiero Izraelem, decydując się na radykalne poświęcenie, w tym także własnego człowieczeństwa…to także historia o próbach pogodzenia się ze stratą, a także z tym, jak bardzo nieprzewidywalne jest życie, które splata ludzkie losy w naprawdę nieobliczalne sposoby.

„Los” jest typową dla autorki powieścią, w której pięknym językiem autorka opisuje skomplikowane relacje, wielowymiarowych bohaterów, których nie da się zaszufladkować kilkoma zdaniami. Powieścią typowa, ale jedocześnie oryginalną i w niepowtarzalny sposób skłaniającą do refleksji.  

Małgorzata Tomaszek
(malgorzata.tomaszek@dlalejdis.pl)

Zeruya Shalev, „Los”, W.A.B, Warszawa 2023