„Maria Magdalena”- recenzja

że współczesny odbiorca ma naprawdę twardy orzech do zgryzienia, jeżeli chce uważniej zbadać jej historię.

Paweł F. Nowakowski postanowił bardzo dokładnie przeanalizować wszystkie znane i dostępne nam źródła, by raz na zawsze wyjaśnić pochodzenie i znaczenie Marii Magdaleny. Ten historyk i teolog wykonał naprawdę żmudną, ale także fascynującą pracę, przedzierając się przez setki stron, badając sztukę, a także sięgając do popkultury - wszędzie tam, gdzie pojawiła się choć wzmianka o jego bohaterce. 

Zaczynając od Biblii, przez apokryfy, dzieła filozofów, aż po literaturę popularną, Nowakowski analizuje, interpretuje, bada, analizuje wszelkie, najmniejsze nawet wzmianki, z których wiele przeczy sobie nawzajem. Po całej tej tytanicznej pracy nadchodzi konkluzja, że o najbardziej kontrowersyjnej postaci biblijnej można powiedzieć z całą pewnością zaledwie kilka faktów.

Na pewno była uczennicą Jezusa, która potem przystąpiła do jego uczniów. To na jej świadectwie opierają się pierwsze wzmianki o Zmartwychwstaniu, a zaraz potem znika, by pojawiać się w różnych świadectwach, domysłach i wizjach. Kolejne pokolenia filozofów, gnostyków i badaczy wykorzystywały tę postać do swych celów: do przekazywania swojej wizji Biblii, czy też do pouczania wiernych. Aż w końcu nadeszła popkultura, przekształcając tę bohaterkę w ikoniczną wręcz postać nawróconej grzesznicy.

Bogactwo bibliografii oraz redakcja dwóch specjalistów stanowią świadectwo wysiłku włożonego przez autora w rozwikłanie zagadki Marii. Biografia tej postaci została przez Nowakowskiego rozłożona na czynniki pierwsze w pedantyczny, ale też nowatorski sposób, stanowiąc rzetelną próbę zmierzenia się z historią składającą się w dużej mierze z: domysłów, przekłamań i legend.

Całość, pomyślana jako przewodnik po najbardziej popularnych wizerunkach tajemniczej piękności stanowi swoistego rodzaju biografię kulturową, która jak zaznacza sam Nowakowski, nie wyczerpuje bogatej tematyki, związanej  z postacią Marii Magdaleny.

Lekki i bardzo przyswajalny język, jakim napisana jest całość, powoduje, że „Marię Magdalenę…” czyta się szybko, bez poczucia obcowania z literaturą  naukową. Był to zabieg celowy, jak wyjaśnia na końcu autor, mający na celu przybliżenie trudnej tematyki szerokiemu gronu. I niewątpliwie był to pomysł udany.

Małgorzata Tomaszek
(malgorzata.tomaszek@dlalejdis.pl)

Paweł F. Nowakowski, „Maria Magdalena. Historia najbardziej tajemniczej kobiety w Biblii”, Znak, Kraków 2019