„Miękko” – recenzja

Nina Czarnecka zaczyna od obrazu skorupiaka: ramiona skulone, brzuch twardy, mięśnie napięte — pancerz, który chroni to, co w nas najdelikatniejsze. A potem pyta: co się stanie, jeśli ten pancerz zrzucisz? To pytanie nadaje ton całej książce. Nie jest to dramatyczny krzyk, ale cichy szept, w którym odwaga ujawnia się jako miękkość.

Każdy rozdział w „Miękko” jest jak pokrywający się ze sobą liść, który autorka odsłania: najpierw opowiada ze swojego doświadczenia. Czarnecka ujawnia wrażliwość, lęk, potrzeby i drobne zwycięstwa — a potem wplata rozmowy z ekspertkami/ekspertami: m.in. Sylwią Wolną‑Rybak, Paulą Radziszewską, Agnieszką Janczewską. Te dialogi nie są instrukcją „zrób to”, lecz lustrem: odbijają Czytelnika, jego własny szum, jego własne ramiona skulone przy biurku albo w tramwaju. Wśród nich pojawiają się imiona‑znaki: Helena Bonham Carter, Aldous Huxley, Gábor Máté.

W konkretnych wątkach jedna z metafor mówi o tym, że ciało „nie kłamie”. To właśnie w ciele zapisane są emocje i nieodgadnione potrzeby, a nie tylko w myślach czy słowach. Autorka zaprasza, abyśmy usłyszeli swoje ciało. Jego puls, jego ciszę, a także byśmy potraktowali wrażliwość nie jako słabość, lecz jako „supermoc”. W tekście pojawia się również rytm „slow”: życie w pośpiechu, tempo‑auto‑pilot, a potem zatrzymanie, oddychanie, zauważenie i w tym zatrzymaniu właśnie odkrycie miękkości.

W jednym z rozdziałów autorka poświęca sporo miejsca psychoterapii. Podaje Czytelnikowi refleksję, że sama rozmowa bywa tylko początkiem, ale realna zmiana często dokonuje się poprzez ciało, przez odczucie, przez gest, poprzez miękką obecność siebie. Z kolei w innym fragmencie możemy przeczytać, że: „Na początku jest jednak zbroja. Solidna, błyszcząca… Z czasem jednak zaczynasz czuć jej ciężar”. To prawda. Zbroja potrafi nas chronić, a jednocześnie być dla nas ciężarem. W pewnym momencie tak przytłaczającym, że ciężko nam iść dalej. Zastanawiamy się wtedy: „Ile mogę stracić, jeśli przestanę być twarda? I co mogę zyskać, jeśli w końcu dam sobie przyzwolenie na odpoczynek?”.

Styl Czarneckiej jest lekki niczym aksamitna tkanina: kiedy autorka pisze o wrażliwości, robi to językiem pełnym czułości. Ważne jest to, że nie mamy tu obietnicy „będzie idealnie”, a raczej propozycję: „może być inaczej. Chcesz spróbować?”. I to jest wielka siła tej książki.

Ostatecznie „Miękko” to swego rodzaju zaproszenie do przekształcenia pancerza w skrzydła. Bo co, jeśli ten pancerz jest nie tarczą, lecz domem? A może ten dom już  zaczął pękać i Ty czujesz te pęknięcia jako ciężar? Autorka nie obiecuje, że pęknięcia nie będą bolały, wręcz przeciwnie, mówi, że ból jest sygnałem, że coś chce się przekształcić, że coś chce być miękkie, a nie tylko odporne. Książka rezonuje z naszym wewnętrznym głosem, który mówi „przestań zaciskać zęby, oddychaj”.

Joanna Sieg-Ulanowicz

Nina Czarnecka, „Miękko”, Wydawnictwo Znak, 2025.