„Ministerstwo prawdy” – recenzja

George Orwell, a właściwie Eric Arthur Blair, to słynny brytyjski pisarz i publicysta, który w swoich dziełach ochoczo krytykował systemy totalitarne, ale za to był zwolennikiem socjalizmu demokratycznego. Bardzo często uważany jest za najlepszego kronikarza angielskiej kultury XX wieku. Brał także udział w hiszpańskiej wojnie domowej, którą potem  szczegółowo opisał. Za jego najbardziej znane dzieła uznawane są: futurystyczna, antyutopijna powieść „Rok 1984” i satyryczna opowieść będąca alegorią systemu totalitarnego „Folwark zwierzęcy”. Dzięki nim na stałe wpisał się do grona najchętniej czytanych pisarzy minionego wieku. Wywarł istotny wpływ na współczesną kulturę - przymiotnik „orwellowski” określa sytuacje, w których system zagraża wolności jednostki bądź całych społeczeństw, szczególnie w zakresie prywatności. Jak bardzo to aktualne.

Za sprawą „Roku 1984” Orwell zyskał miano światowej ikony współczesnego świata. Opisane przez niego idee weszły do języka, a w erze nieustannej obserwacji, fake newsów i politycznych podziałów wydają się tak bardzo aktualne. Kulturowy wpływ „Roku 1984” widać w najważniejszych dziełach ostatnich siedemdziesięciu lat. Orwellem inspirowali się między innymi: Margaret Atwood w „Opowieści podręcznej”, Terry Gilliam w „Brazil”, Alan Moore i David Lloyd w „V jak Vendetta” czy David Bowie w „Diamentowych psach”. Nie mówiąc już o formacie programów typu reality show z Big Brotherem na czele.

W swojej książce „Ministerstwo prawdy. Biografia Roku 1984 Orwella” Dorian Lynskey stara się zrozumieć, co dokładnie wpłynęło na Orwella w trakcie pisania kultowego „Roku 1984”. Skąd u niego wzięła się taka przerażająca wizja przyszłości? Autor rozkłada na czynniki pierwsze doświadczenia pisarza z hiszpańskiej wojny domowej i bombardowanego przez nazistów Londynu. Uważnie bada jego poglądy polityczne i literackie obrazy dystopii czy utopii, z których Orwell czerpał inspirację. Wyjaśnia, co sprawiło, że książka stała się tak wielkim fenomenem w dniu premiery i analizuje, jak zmieniał się jej odbiór przez ostatnie dekady. A może Orwell był ówczesnym jasnowidzem i potrafił przewidzieć przyszłość?

„Ministerstwo prawdy. Biografia Roku 1984 Orwella” to fascynujące studium poświęcone jednemu z najważniejszych dzieł literatury współczesnej. Lynskey po mistrzowsku pokazuje, jak historia może kształtować fikcję i jak fikcja może wpływać na historię. To książka nie tylko dla fanów Orwella i jego dzieł. To także obowiązkowa lektura dla wszystkich osób zainteresowanych rozwojem kultury współczesnej. To bardzo wciągająca i pouczająca książka, która zmusza do przemyśleń.

Klaudia Kwiatkowska
(klaudia.kwiatkowska@dlalejdis.pl)

Dorian Lynskey, „Ministerstwo prawdy. Biografia Roku 1984 Orwella”, Wyd. Czarna Owca, 2021