Mistrz grozy zaprasza na seans

„Psychoza” to niewątpliwie jeden z najbardziej znanych filmów w historii kina. Na jego temat stworzono niezliczoną ilość opracowań, prac naukowych, książek. Odbyło się niejedno sympozjum naukowe, na którym skrupulatnie omawiano niemalże każde ujęcie. "Alfred Hitchcock. Nieznana historia Psychozy" na tym tle wyróżnia się pieczołowitością w rekonstruowaniu procesu powstawania tego kultowego dzieła, ale także tym, że zawiera unikatowe wywiady i niepublikowane dotąd zapiski reżysera.

Historia książki Stephena Rebello zaczęła się od napisania jednego artykułu prasowego, by z czasem ewoluować w opracowanie wydane w roku 1990, opracowanie przez wielu traktowane jako kanoniczne.  Rebello rekonstruuje historię powstawania filmu od momentu, gdy Robert Bloch postanowił napisać swoją „przerażająco skuteczną” powieść o psychopatycznym mordercy, mającym problemy z mamusią. Odrzucona przez studio Paramount powieść przypadła za to do gustu Hitchcockowi, który podjął się jej sfilmowania niemalże na własny koszt.

Stephen Rebello skrupulatnie odtwarza cały proces powstawania filmu: kompletowanie zespołu, walkę z cenzurą, starania o budżet. Znalazło się miejsce na szczegółowe omówienie obsady, scenografii, kostiumów, muzyki, a także oryginalnej kampanii promocyjnej. Krok po kroku pokazana jest cała magia, jakiej używał reżyser: rekonstrukcja obejmuje także kręcenie poszczególnych sekwencji, w tym kultowego zabójstwa pod prysznicem. Autor zabiera nas w podróż w czasie do Hollywood lat 60’, przy okazji oddając głos ludziom biorącym udział przy produkcji. W ostatnim rozdziale „Echa sławy i jej następstwa” wracamy z kolei do współczesności, gdzie Rebello pokazuje, jak niezwykłym i przełomowym dziełem była „Psychoza” .Wskazuje  nie tylko jego znacznie dla historii kina, ale także różnorodne sposoby odbioru na przestrzeni lat, a także  wylicza dzieła inspirowane „Psychozą.”

Nie każdemu może przypaść do gustu niezwykle emocjonalny stosunek, jaki ma autor, do przedmiotu swojego opisu. Każda strona to niemalże pean pochwalny na cześć brytyjskiego reżysera, ale powiedzmy sobie szczerze - to książka przeznaczona dla wielbicieli mistrza grozy i jego niezapomnianych filmów. Uwielbienie jest tutaj zatem jak najbardziej na miejscu.

Jak napisał Patrick McGillian w obszernej biografii Hitchcocka: „Strach, realizm wymieszany z fantazją, moc rozumowania i dyscyplina uporządkowanego myślenia - to kamienie milowe jego sztuki.” Dzięki wnikliwej książce "Alfred Hitchcock. Nieznana historia Psychozy"  Rebello jesteśmy w stanie wyłapać te wszystkie aspekty w jednym z najbardziej znaczących dzieł reżysera.

Małgorzata Tomaszek
(malgorzata.tomaszek@dlalejdis.pl)

Stephen Rebello, "Alfred Hitchcock. Nieznana historia Psychozy", SQN 2013