„Mity greckie opowiedziane na nowo” – recenzja

W „Mitach greckich opowiedzianych na nowo” centralne miejsce zajmują bohaterki: to Atena, Alkitoe, Filomela, Arachne, Andromacha, Helena, Kirke i Penelopa. Kobiety opowiadają historie, wplatając je w tkane przez siebie gobeliny. Maluje się na nich świat skrajności, który głęboko rezonuje z naszym: tajemnicze choroby niszczą miasta, katastrofy ekologiczne pochłaniają istnienia, kobiety doświadczają przemocy ze strony mężczyzn. W tej niezwykle oryginalnej i przełomowej interpretacji kobiety wreszcie otrzymują głos, aby przedstawić dobrze znane w kulturze europejskiej historie ze swojej perspektywy. Autorka w centrum opowieści stawia tkanie, bo ono było podstawą egzystencji kobiet tamtych czasów. To właśnie do nich należało wykonywanie tej czynności. Z tego powodu boginie tkają opowieści, a potem przenosimy się do wydarzeń odwzorowanych na tkaninie i poznajemy historie zarówno bogów, jak i ludzi.

W tej niezwykle oryginalnej i przełomowej interpretacji kobiety wreszcie otrzymują głos, aby przedstawić dobrze znane w kulturze europejskiej historie ze swojej perspektywy.  Znajdziemy tu znane mity o stworzeniu świata, o Heraklesie, Tezeuszu i Perseuszu, o wojnie trojańskiej i Argonautach. Ich opowieści łączą się w porywającą epopeję o miłości i pożądaniu, stracie i gwałcie, przygodzie i magii, niszczycielskich bogach, bezbronnych ludziach, fantastycznych stworzeniach i pomysłowych czarownicach – a wszystko to zostało uzupełnione rysunkami autorstwa Chrisa Ofilego.

W szkole podstawowej mitologia grecka była obowiązkowym elementem w programie nauczania. I ja bardzo uwielbiałam te lekcje. Wtedy wszyscy korzystaliśmy z jednej i „właściwej” mitologii autorstwa Jana Parandowskiego. Moimi ulubionymi bogami byli: Atena, Artemida, Persefona, Dionizos i Zeus. No i oczywiście niezwyciężony i nieustraszony Herakles. Z tego, co pamiętam, olimpijscy bogowie przedstawieni byli jako potężni, srodzy i często mściwi, ale mimo wszystko – posiadali ludzkie odczucia. W książce „Mity greckie opowiedziane na nowo” autorka przedstawia ich jako zwyrodnialców, którzy bez skrupułów igrają z kruchym, ludzkim życiem. Boginie są zazdrosne o urodę czy talent innych kobiet, przez co mszczą się na nich. Natomiast bogowie tylko czyhają, żeby brutalnie zapłodnić niewinne i nieświadome kobiety, natomiast swoich przeciwników barbarzyńsko mordują.

Muszę przyznać, że Charlotte Higgins wymyśliła ciekawy sposób na przedstawienie mitologii greckiej. Widać tu bardzo mocne połączenie historii, wierzeń i kultury z tkaniem. Książka napisana jest lekkim i przystępnym językiem, przez co lektura tej książki jest przyjemnością. Chociaż znałam wcześniej mity o bogach i herosach, to fajnie było odkrywać je ponownie, ale w nowej wersji i z innej perspektywy.

Klaudia Kwiatkowska
(klaudia.kwiatkowska@dlalejdis.pl)

Charlotte Higgins, „Mity greckie opowiedziane na nowo”, Marginesy, 2024.