„Niech Pana Bóg błogosławi, Panie Rosewater”- recenzja

„Niech Pana Bóg Błogosławi, Panie Rosewater” to powieść amerykańskiego pisarza Kurta Vonneguta słynącego z czarnego humoru, ironii i prowokacyjnego poruszania problemów społecznych. Charakterystycznych cech jego twórczości nie zabrakło  w wydanej w 1965 roku książce o świecie Eliota Rosewatera. Część czytelników kojarzyć może ją pod innym, wymownym tytułem „Perły przed wieprze”. Autor obnaża cechy obywateli Ameryki z drugiej połowy XX wieku i kult pieniądza, który zawładnął  tamtejszym społeczeństwem. Sam pisarz za życia miał styczność z rożnymi środowiskami, doświadczając zarówno dostatniego, jak i skromnego bytu.

Piąta chronologicznie powieść Vonneguta, „Niech Pana Bóg błogosławi, Panie Rosewater”, opowiada historię  Rosewaterów,  wielopokoleniowej rodziny milionerów. Główny bohater Eliot Rosewater jest prezesem Fundacji Rosewatera założonej z filantropijnych pobudek. Eliot jest również alkoholikiem, miłośnikiem science-fiction  oraz zgodnie z twierdzeniem ojca-senatora, miłośnika własności prywatnej, wariatem. Bohater, z niepojętych dla większości rodziny pobudek, postanowił odrzucić życie w luksusie i poświecić się pomaganiu innym, dzieląc się względnymi radami, miłym słowem, a nierzadko pieniędzmi.  Na jego fortunę czyha jednak młody i bezwzględny prawnik Norman Mushari pracujący dla majętnej rodziny. Jego intryga ma nieodwracalnie zmienić finanse Rosewaterów za sprawą dalekiego krewnego wiodącego skrajnie odmienne życie. Eliot zmuszony jest udowodnić, że nie jest szaleńcem, a jego niezrozumiała chęć niesienia pomocy, odrzucenia pieniędzy i pogardy dla sztuki ma sens.

Mimo upływu kilku dekad od wydania powieści książka jest niezwykle aktualna. Problemy społeczne i smutny obraz ludzkości nie dotyczy tylko Ameryki, a całego świata. Autor przez historię bohaterów zwraca uwagę na zgniliznę moralną, znieczulicę wywołaną pogonią za pieniędzmi, na korupcję i niesprawiedliwość. Przedstawia kontrast między najbogatszymi i najbiedniejszymi mieszkańcami Stanów Zjednoczonych, ich podejściem do życia i samych siebie. Vonnegut pisze o żywocie  ludzi, którzy ledwo wiążą koniec z koniec ciężko pracując dla tych, którzy mogliby nie pracować całe życie.

Poczucie humoru autora, groteskowość powieści bawi przez łzy. Z każdą stroną czytelnik coraz bardziej uświadamia sobie prawdziwość ukazanego obrazu świata, przerażający kierunek, w którym od lat zmierzają ludzie. Książka przepełniona jest trafnymi spostrzeżeniami, życiową mądrością. Każdy znajdzie w niej coś dla siebie, choć przekaz może być rożny w zależności od sytuacji materialnej, roli pełnionej w społeczeństwie i własnych wartości.

Olga Ostrowska
(olga.ostrowska@dlalejdis.pl)

Kurt Vonnegut, „Niech Pana Bóg błogosławi, Panie Rosewater”,  Zysk i S-ka Wydawnictwo, Poznań 2021