„O Gauguinie” - recenzja

Griselda Pollock jest uznaną historyczką sztuki, ale znana jest również jako feministka, która przez pryzmat swoich poglądów stara się spojrzeć na sztukę lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XIX wieku. W książce „O Gauguinie” podejmuje się trudnego zadania – stara się ocenić spuściznę artysty z perspektywy postkolonialnej. To zdecydowanie nie jest monografia Gauguina, a polemika z jego twórczością.

Pollock sukcesywnie obnaża kolonialne, rasistowskie i patriarchalne fundamenty, które stały za twórczością Gauguina. Główny akcent i analiza dotyczą kobiecego aktu Manao Tupapau – obrazu, który powstał podczas pobytu artysty na Tahiti. W jaki sposób przejawiał się jego zachwyt „dzikością” miejsca i jego mieszkańców? Autorka udowadnia, że za każdym obrazem nie stoi tylko estetyka, ale także emocje, postrzeganie świata, ideologia. Styl pisania jest wymagający. W książce znajdziemy wiele odniesień do prac teoretyków sztuki, co sprawia, że każda teza jest udokumentowana, ale jednocześnie trudna w odbiorze.

To zdecydowanie nie jest łatwa lektura. Mimo niewielkich gabarytów jest to pozycja specjalistyczna, która wymaga skupienia i sporej dawki wiedzy. Laicy mogą skupić się na zamieszczonych w książce reprodukcjach i w ten sposób poszerzyć swoją wiedzę. Griselda Pollock stawia wiele ważnych pytań, wysnuwa ciekawe wnioski i spogląda na twórczość Gauguina w kontekście kulturowym, społecznym i historycznym. Pięknie wydany dyskurs o sztuce, ale raczej dla profesjonalnego odbiorcy.

„O Gauguinie” jest książką zaskakującą, wzbogacającą, ale też kontrowersyjną. Stajemy twarzą w twarz nie tyle z twórczością artysty, ile z własnym sumieniem jako odbiorcy. Z pewnością jest to obowiązkowa lektura dla miłośników i znawców sztuki. Dla wielbicieli Gauguina może być to trudne doświadczenie, ale chyba warto spojrzeć z większym krytycyzmem na dzieła wielkich, uznanych mistrzów. Publikacja Griseldy Pollock stanowi ważny i odważny głos w debacie o tym, czym jest – i czym powinna być – współczesna historia sztuki.

Anna Wasyliszyn
(anna.wasyliszyn@dlalejdis.pl)

Griselda Pollock, „O Gauguinie”, Wydawnictwo Smak Słowa, Sopot, 2025.