„O sztuce miłości” – recenzja

Fromm przedstawia miłość nie jako chwilowe uczucie, lecz jako aktywność, która wymaga wysiłku i nauki. Jego podejście opiera się na przekonaniu, że miłość to nie dar losu, a umiejętność, którą można i należy rozwijać. Autor wyróżnia różne rodzaje miłości – braterską, rodzicielską, erotyczną czy miłość do siebie samego – każdą poddając głębokiej analizie w kontekście psychologicznym i społecznym. Jednym z kluczowych wniosków Fromma jest stwierdzenie, że współczesna kultura, zdominowana przez konsumpcjonizm i indywidualizm, prowadzi do wypaczenia pojęcia miłości, redukując ją do powierzchownych, egoistycznych relacji.

Książka podejmuje też trudne aspekty miłości, takie jak zazdrość, uzależnienie emocjonalne czy strach przed bliskością. Autor przestrzega przed niedojrzałymi formami miłości, które opierają się na potrzebie posiadania drugiego człowieka, zamiast na pragnieniu dzielenia się sobą. W tym sensie jego refleksje są aktualne i stanowią cenny wkład w dyskusję o relacjach międzyludzkich.

Zaletą książki jest jej przystępny styl, który pozwala na lekturę zarówno osobom zainteresowanym psychologią, jak i tym, którzy szukają bardziej filozoficznego spojrzenia na miłość. Jednak niektóre fragmenty mogą wydawać się zbyt utopijne lub intuicyjne, oparte bardziej na osobistych przemyśleniach autora niż na naukowych dowodach. Szczególnie w kontekście współczesnych badań nad relacjami międzyludzkimi można odnieść wrażenie, że niektóre wnioski Fromma są uproszczone lub romantycznie wyidealizowane. Na minus należy także odnotować fragmenty dotyczące homoseksualności, które – choć krótkie – mogą budzić niesmak. Trzeba jednak pamiętać, że książka powstała w czasach, gdy wiedza na ten temat była ograniczona, a dominujące narracje społeczno-kulturowe kształtowały poglądy wielu intelektualistów.

„O sztuce miłości” to wartościowa lektura, która skłania do refleksji nad istotą miłości i jej rolą w naszym życiu. Ta filozoficzno-psychologiczna rozprawa, wydana po raz pierwszy w 1956 roku, nie jest jednak poradnikiem uczuciowym ani sentymentalnym traktatem o romantycznym uniesieniu. To wnikliwa analiza miłości jako świadomej postawy, wymagającej zaangażowania, pracy i odpowiedzialności. Nie jest to dzieło pozbawione wad, ale jego przesłanie – że miłość jest aktem woli, a nie tylko spontanicznym uczuciem – pozostaje aktualne i warte przemyślenia.

Dominika Poroszewska
(dominika.poroszewska@dlalejdis.pl)

Erich Fromm, „O sztuce miłości”, Wydawnictwo Rebis, 2025.