„O naturze ludzkiej” – recenzja

Roger Scruton był brytyjskim filozofem, pisarzem i kompozytorem. W swoim dorobku ma ponad trzydzieści książek z dziedziny filozofii, krytyki literackiej, eseistyki politycznej i kulturalnej oraz powieści. Był on również profesorem i wykładowcą, dzięki temu przekazywał swoją wiedzę nowym pokoleniom. Zmarł w styczniu 2020 roku pozostawiając po sobie ogromny dorobek literacki i naukowy. Jego najnowsza książka pod tytułem „O naturze ludzkiej” to manifest i obrona ludzkiej wyjątkowości. Autor uwydatnia fakt, iż ludzi nie można sprowadzić to prostej definicji jako bytów biologicznych. Każdy z nas jest wyjątkowy, niepowtarzalny i unikatowy, ponieważ jesteśmy czymś więcej niż tylko ludzkimi zwierzętami. Liczne odwołania do twórczości Richarda Dawkinsa i Daniela Dennetta pozwalają na dokładną analizę osobowości ludzkiej. Jako gatunek wchodzimy w relacje z innymi osobami tworząc swoistą sieć zobowiązań i przywilejów. Punkt widzenia przedstawiony przez autora pozwala zrozumieć ludzka naturę. Wszystkie poglądy opisane w książce stanowią jedynie streszczenie poglądów Rogera Scrutona. Autor podkreśla, że taka skompresowana forma nie będzie w stanie rozwiać wszystkich  zastrzeżeń czytelników. Pozostawia to możliwość samodzielnego zastanowienia się nad pewnymi ważnymi kwestiami.

Genetyczny imperatyw przejawia się w życiu emocjonalnym każdego człowieka. Przypomina nam o naszym ciele i jego władzy nam nami oraz o licznych ograniczeniach. Ludzie są zwierzętami, którymi władają prawa biologii. Od zwierząt różni nas jeden z przymiotów, jakim jest śmiech. Żadne inne zwierzę się nie śmieje. Co ważne, ludzi rozśmieszają rożne rzeczy, wpływając na nas w nieco inny sposób ponieważ w każdym z nas zachodzą inne procesy myślowe.  Książka odsłania również to, co niewygodne, jak na przykład gniew, skłonności do agresji, bark chęci współpracy. Prezentuje te odsłony bez nadmiernej emocjonalności. Ludzie stają się źli czy źli się rodzą? A co wpływa na nasze uczucia i myśli? Dlaczego każdy z nas jest inny, myśli w odmienny sposób i ma swoje zdanie, którego jest w stanie bronić do ostatniej kropli krwi? Co z tym wspólnego maja nasze geny, które od pokoleń się ze sobą mieszają? Odpowiedzi na te oraz inne pytanie znajdują się w książce „O naturze ludzkiej”. Została ona napisana prostym językiem, a naukowe wtrącenia są jasno wyjaśnione dzięki czemu książkę czyta się bardzo przyjemnie.

Bardzo dobrze przemyślana, skomponowana i napisana pozycja. Zostaje w pamięci i daje dużo do myślenia. Jestem pod wrażeniem.

Patrycja Zajkowska
(patrycja.zajkowska@dlalejdis.pl)

Roger Scruton, „O naturze ludzkiej”, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2020