„O powstawaniu gatunków” – recenzja

W swojej książce autor przedstawia teorię ewolucji gatunków, która zachodzi dwuetapowo – poprzez zmienność w obrębie konkretnego gatunku oraz dobór naturalny. Karol Darwin szczegółowo opisuje dowody wskazujące na istnienie doboru naturalnego, który polega na eliminacji ze środowiska osobników najsłabiej przystosowanych do określonych warunków. Zmienność w obrębie konkretnego gatunku jest oparta przede wszystkim na konkurencji związanej z ograniczonymi zasobami środowiska. Osobniki wydają na świat znacznie więcej potomstwa niż jest faktycznie w stanie przeżyć. W chwili narodzin zaczyna ono rywalizować ze sobą o byt, czego efektem jest eliminacja jednostek najsłabiej przystosowanych do warunków naturalnych. Zjawisko to ma na celu utrwalenie najkorzystniejszych cech w obrębie danego gatunku. Z teorią Darwina ściśle związana jest również specjacja, czyli powstawanie nowych gatunków. Ogromny wpływ na jej przebieg mają bariery geograficzne, które zapobiegają krzyżowaniu się jednostek tego samego gatunku na obszarach izolowanych.

Pomimo tego że publikacja Karola Darwina jest fundamentalną pracą dla historii nauk przyrodniczych, od samego początku była dziełem dość kontrowersyjnym, bowiem jego poglądy  kłóciły się z powszechnie obowiązującymi teoriami. Rozważania przedstawione w książce autor opiera na materiałach zgromadzonych w trakcie wieloletnich badań, dzięki czemu monografia jest niezwykle wiarygodna. Zawarta w niej teoria ewolucji została zaakceptowana przez naukowców, jednak w obecnych czasach także jest źródłem wielu dyskusji.

Sięgając po tę publikację obawiałam się skomplikowanego, naukowego słownictwa, jednak okazała się ona zrozumiała nawet dla osoby, która nie posiada rozbudowanej wiedzy z zakresu nauk przyrodniczych. Została ona napisana językiem lekkim i przyjemnym, dzięki czemu przeczytałam ją w tempie błyskawicznym. Kolorowe ilustracje stanowią doskonałe urozmaicenie tej niezwykle obszernej książki. Pomimo tego, iż nie jest ona najnowszą publikacją, gdyż powstała ponad 150 lat temu, zagadnienia w niej zawarte są w dalszym ciągu aktualne. Uważam, że powinna ona zagościć w każdej domowej biblioteczce. Będzie idealna nie tylko dla osób ze środowiska naukowego, ale również każdego, kto chciałby dowiedzieć się czegoś więcej na temat swojego pochodzenia.

Beata Jabłońska
(beata.jablonska@dlalejdis.pl)

Karol Darwin, „O powstawaniu gatunków”, Kraków, Wydawnictwo MG, 2019 r.