„Pawilon szósty” - recenzja

Książka „Pawilon szósty” to zbiór czterech opowiadań autorstwa Antoniego Czechowa. Znajdziemy tu najbardziej znaną nowelę rosyjskiego pisarza, czyli tytułowy „Pawilon szósty”, krótkie opowiadanie „Wrogowie” oraz „Pojedynek” i „Przykrość”. Każda nowela to prawdziwa dysputa filozoficzna na temat życia, egzystencji ludzkiej, planów, celów i sensu istnienia. Wycinek z życia bohaterów jest pretekstem do podjęcia dyskusji na temat miłości, odpowiedzialności, stoickiej postawy, a nawet śmierci. Czechow nie próbuje przekonać czytelnika do konkretnych racji, unaocznia jednak przywary i pozwala wyciągnąć wnioski.

Podczas lektury czytelnika uderza aktualność podjętych tematów. Okazuje się bowiem, że mimo upływu wielu lat, natura ludzka jest niezmienna. Antoni Czechow to uważny obserwator, a jednocześnie krytyk ludzkiej słabości, obojętności. Obraz społeczeństwa rosyjskiego XIX wieku, przedstawiony przez Czechowa, nie nastraja optymistycznie. Gnuśność, rozpasanie władz, nieodpowiedzialność, hipokryzja i brak empatii to bolączki, które działają destrukcyjnie na społeczeństwo.

Zbiór opowiadań „Pawilon szósty” to książka warta uwagi. Zwłaszcza tytułowa nowela robi ogromne wrażenie. To w niej główny bohater dochodzi do smutnego wniosku. Stwierdza on bowiem, że jedyną osobą w całym miasteczku, z którą można porozmawiać na wysokim poziomie intelektualnym jest pacjent szpitala psychiatrycznego. Nagłe zwroty akcji są stałym elementem każdego opowiadania Czechowa. Gdy już mamy w głowie obraz dalszych losów każdego z bohaterów, nagle następuje wydarzenie, który burzy nasze wyobrażenie. Jeśli w literaturze szukacie dawki ironii i okrutnej oceny rzeczywistości to znaleźliście autora idealnego.

Z przykrością muszę jednak stwierdzić, że opowiadania Czechowa nie są lekturą dla każdego. Młodzi czytelnicy mogą czuć się przytłoczeni językiem i dysputami filozoficznymi bohaterów.  Miłośnicy klasyki będą natomiast usatysfakcjonowani kunsztem rosyjskiego mistrza. Wybór pozostawiam więc czytelnikom. Jeśli czujecie się na siłach, by zmierzyć się z prozą Czechowa to zapraszam serdecznie. „Pawilon szósty” albo wzbudzi wasz zachwyt, albo pozostaniecie wobec niego zupełnie obojętni.

Anna Wasyliszyn
(anna.wasyliszyn@dlalejdis.pl)

Antoni Czechow, „Pawilon szósty” , Kraków, Wydawnictwo MG, 2019