„Podwójne życie reporterki. Fallaci. Torańska” – recenzja

Remigiusz Grzela zestawił postaci dwóch znakomitych europejskich dziennikarek: kontrowersyjną Orianę Fallaci i bezkompromisową Teresę Torańską. Obie kobiety zawzięcie walczyły o poznanie prawdy i rzetelne informowanie społeczeństwa, a także wiele wniosły do dziennikarskiej sztuki. „Podwójne życie reporterki. Fallaci. Torańska” to biografia porównawcza dwóch wybitnych dziennikarek XX wieku. Oriana Fallaci była Włoszką, pisała i tworzyła na zachodzie. Uznawano ją za jedną z najbardziej kontrowersyjnych dziennikarek. Natomiast Teresa Torańska – Polka - znana głównie z przeprowadzania wywiadów z komunistami była bardziej empatyczna. Fallaci i Torańska nigdy się nie spotkały, ich drogi zawodowe, tak jak „zasięg działania” całkowicie się mijały. Remigiusz Grzela, autor książki o reporterkach dostrzega jednak wspólne cechy obu kobiet, które zawzięcie dociekały do prawdy i wiele wniosły do dziennikarstwa.

II wojna światowa i trudne dzieciństwo na zawsze ukształtowały twardy charakter Oriany Fallaci, który wykorzystywała m.in. podczas pracy korespondenta wojennego. Jak pisze Grzela: „Oriana uważała, że podstawowym obowiązkiem dziennikarza jest poznać jak najwięcej punktów widzenia, zobaczyć szerokie tło, dotknąć sedna, odnaleźć przyczynę. Aby zrozumieć, trzeba zobaczyć jak najwięcej. Interesowały ją fakty, poglądy, anegdoty, statystyki, nastroje. Bez nich nie umiałaby zbudować dobrego tekstu”.

Oriana była nieustępliwa, lubiła stawiać warunki – także swoim rozmówcom. Dziennikarka pisała do gazet tj. „L’Europeo”,  czy „Corriere della Sera”. Wydała również kilka książek, a najpopularniejsze to: „List do nienarodzonego dziecka”, „Strach jest grzechem”, czy „Korzenie nienawiści. Moja prawda o islamie”. Przez deklaratywność swoich poglądów Fallaci wielokrotnie posądzano o rasizm. Kontrowersyjna dziennikarka była przez jednych uwielbiana, przez drugich znienawidzona.

Teresa Torańska uczyła się dziennikarstwa w czasach komunizmu, dlatego początkowo była ograniczona do zamkniętych polskich granic. Pisała m.in. w tygodniku „Kultura”. Wydała książki: „Oni”, „My”, „Byli”. Szczególną popularność przyniosła jej publikacja „Oni”, czyli zbiór wywiadów z działaczami komunistycznymi, które przeprowadziła w okresie stanu wojennego. Torańska pośmiertnie została odznaczona Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski za „wybitne zasługi dla polskiego dziennikarstwa i szczególne osiągnięcia w pracy publicystycznej upowszechniającej wiedzę o najnowszej historii Polski”.

Torańską zapamiętano jako nie zwracającą uwagi na wygląd, skromną dziennikarkę. Jak sama mówiła: „Osobie świadomej swojej wielkiej urody jest trudniej, bo jest zbyt skupiona na sobie. Nie ma ciekawości drugiego człowieka, umiejętności posłuchania, pochylenia się”.

„Podwójne życie reporterki…” to bardzo ciekawe zestawienie dwóch wybitnych w Europie dziennikarek. Remigiusz Grzela w swojej książce przeplata wątki dotyczące reporterek i  poszczególnych etapów ich życia. Zwraca uwagę na cechy charakteru i warsztat dziennikarski obu postaci. Autor dostrzega też kilka zaskakujących podobieństw w dziennikarstwie Torańskiej i Fallaci. Warto wspomnieć, że publikacja jest sygnowana nazwiskiem Hanny Krall, która pisze, że „Remigiusz Grzela napisał ważną i mądrą książkę”.  W moich odczuciach słowa mistrzyni reportażu jak najbardziej podsumowują „Podwójne życie reporterki…”. Dodałabym jednak, że szczególnie polecam tę książkę studentom dziennikarstwa i dziennikarzom, bo warto znać autorytety w „swoich” dziedzinach.

Ewelina Grzesiuk
(ewelina.grzesiuk@dlalejdis.pl)

Grzela Remigiusz, „Podwójne życie reporterki. Fallaci. Torańska”, wyd. Prószyński i S-ka, Warszawa 2017.