“Połówka żółtego słońca” – recenzja

Nigeria podzielona wówczas na trzy części była bardzo zróżnicowana pod kątem nie tylko etnicznym, ale także stopnia rozwoju gospodarczego, edukacji itd. Przeprowadzone wybory pod koniec 1965 roku nie zostały zaakceptowane przez ówczesnego prezydenta. Na początku 1966 roku grupa oficerów pochodząca głównie z ludu Ibo (Igbo) dokonała zamachu stanu i wprowadziła własny rząd wojskowy. Po kilku miesiącach sytuacja się powtórzyła, ale tym razem wykonawcami zamachu stanu byli ludzie pochodzący z północy kraju o nacji Jorubów. Na Ibo zamieszkujących w części północnej dokonywano masowych mordów. Jednocześnie część ortodoksyjnych zwolenników Ibo proklamowała niepodległość nowego kraju utworzonego z części Nigerii, czyli Republikę Biafry. Po długim okresie walk Biafra upadła, a wojna domowa zakończyła się. Przypuszcza się, że zgnięło w niej około dwóch milionów cywilów. 

Chimamanda Ngozi Adichie powraca do świata z lat 60., tworząc historię życia dwóch sióstr bliźniaczek: Olenny i Kainene - córek bogatego przedsiębiorcy, którego firma znajdowała się w Lagosie (części Nigerii). Obie dziewczynki ukończyły swoją edukację w Anglii. Zarówno one, jak i cała ich rodzina pochodziły z ludu Ibo. Olenna przez kilka lat była dziewczyną Mohammeda, muzułmaniana należącego do Huso. Powieść zaczyna się w momencie, kiedy Olenne powraca do Nigerii, by zamieszkać w niewielkiej miejscowości razem z nowym narzeczonym – Odenibą. Kainene przejmuje interesy ojca i chce dowieść, że potrafi prowadzić je tak samo dobrze. Często kontaktuje się z wojskowym Mado, ponieważ prowadzenie biznesu w Lagos wymaga wielu znajomości. Poznaje jednak Richarda, Brytyjczyka mieszkającego od pewnego czasu w Afryce i nawiązuje z nim znajomość.

„Połówka żółtego słońca” opisuje wszystkie etapy życia sióstr – zaczynając od tych szczęśliwych przed wojną domową, kiedy ważniejsze były inne konflikty niż etniczne, poprzez walki aż do ogłoszenia rozejmu między rządem Nigerii a upadłą Republiką Biafry. Chimamanda Ngozi Adichie stworzyła bardzo drobiazgowy świat średniej klasy Ibo, która musi poradzić sobie z olbrzymim dramatem, jakim była często bratobójcza walka. Widok rozpłatanych ciał bliskich, gwałty na ciężarnych, bieda, głód, choroby. To tylko część tego, co stało się ich doświadczeniem.

Adichie nie stawia pytań o okrucieństwo wojny domowej ani o moralność zabójców. Po prostu opisuje życie bohaterów -  wewnętrzne, jak i zewnętrzne i często to właśnie staje się najbardziej wstrząsającym literackim dokumentem tego czasu.

Agnieszka Pater
(agnieszka.pater@dlalejdis.pl)

Chimamanda Ngozi Adichie „Połówka żółtego słońca” wydawnictwo Zysk i S-ka