"Polska 1918" - recenzja

Powrót Polski na mapy Europy był przełomowym momentem w budowaniu narodowej świadomości. W kraju wybuchła radość, która niestety szybko została zgaszona przez codzienność i realne problemy. Połączenie w jeden organizm państwowy terenów spod trzech różnych zaborów nastręczało ogromnych trudności. Do tego walki o Lwów, Wilno oraz wojna polsko-bolszewicka nie ułatwiały procesu scalania ziem polskich. W spadku po rozbiorach otrzymaliśmy zróżnicowane systemy prawne i kolejowe. Do tego w niektórych rejonach w opłakanym stanie znajdowało się polskie szkolnictwo. Szalejąca epidemia grypy i ogromne zniszczenia wojenne  także nie pozwalały na szybką odbudowę. Przeprowadzenie wyborów do konstytuanty i sformowanie pierwszego rządu w tak skomplikowanych warunkach należy zatem uznać za sukces.

Paweł Skibiński podjął się bardzo trudnego zadania. Spróbował opisać wyzwania przed jakimi w 1918 roku stanęli nasi pradziadowie. Autor skoncentrował się głównie na pierwszych miesiącach po odzyskaniu niepodległości. Książka w przystępny sposób próbuje zgłębić ten przełomowy czas, w którym odradzała się Polska. Autor przedstawia czytelnikowi kluczowe postacie w polskiej polityce. Nie zapomina także o znaczącej roli kobiet w odbudowie zrębów państwowości. Przypomina również dość zapomnianą, ale ważną historię Orląt Lwowskich. Wielkie brawa należą się autorowi za warstwę wizualną. Ogromna ilość zdjęć uatrakcyjnia lekturę i daje lepsze, pełniejsze wyobrażenie o przeszłości. Czasami czytelnik może czuć się przytłoczony ilością faktów i nazwisk, dlatego warto zarezerwować sobie spokojny wieczór na lekturę tej publikacji.

Książka „Polska 1918” uświadomiła mi jaką powierzchowną wiedzą dysponuję na temat jednego z najbardziej przełomowych momentów w polskiej historii. Paweł Skibiński racjonalnym i często krytycznym okiem historyka ocenia rzeczywistość 1918 roku. Przedstawia różne punkty widzenia istniejących  opcji politycznych, każde stanowisko tłumaczy, a przede wszystkim docenia fakt, że przeciwnicy wznieśli się ponad swoje interesy dla wyższego celu – powstania silnej, niepodległej Polski. W końcu został odczarowany mit Józefa Piłsudskiego, a do grona „ojców polskiej niepodległości” zaliczeni zostali także gen. Józef Haller, Ignacy Daszyński, Roman Dmowski, Wojciech Korfanty, Ignacy Jan Paderewski, Wincenty Witos. Niektóre z tych postaci są może kontrowersyjne, ale nie należy odbierać im zasług w czasie, gdy odradzała się Rzeczpospolita. Przypadająca w tym roku setna rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości jest fantastyczną okazją, by sięgnąć po publikację Pawła Skibińskiego. Naprawdę warto.

Anna Wasyliszyn
(anna.wasyliszyn@dlalejdis.pl)

Paweł Skibiński, "Polska 1918", Warszawa, MUZA SA, 2018 r.