„Powrót Królów” –recenzja

Upadła Troja i jej sława. Losy wielkich bohaterów potoczyły się w złym kierunku. Jedni zaczęli pić, inni się po prostu zestarzeli lub umarli. Po ich bogactwie nie ma już śladu. Susza, głód i bunty niewolników sprawiły, że w Grecji nastały ciężkie czasy. Zwaśnieni królowie muszą się zjednoczyć, by stawić wspólnie czoła nowemu zagrożeniu. W górach północy formuje się nowa potęga Dorów pod dowództwem spadkobierców Heraklesa.

Polski autor w „Powrocie Królów” przedstawił czasy antyczne w zgodnej dla tego okresu charakterystyce. Klimat książki pełen jest wojen, spisków, zamachów, zdrad, przepychu, wyuzdania oraz głębokiej wiary w bogów, wyrocznie i przepowiednie. Książkę tworzą również waleczni wojownicy i podlegli im niewolnicy. Grzegorz Gajek w mistrzowski sposób przedstawił wielkie bogactwa tworzące wspaniałe imperia. Wojny są nieodłącznym elementem książek historycznych. Łupy i zdobywane nowe tereny można było zawłaszczyć poprzez najazdy i nieustannie toczone bitwy. Książka pokazuje fenomen słynnej wojny trojańskiej. Losy Achajów naznaczone krwawymi wydarzeniami, w których brali udział słynni bohaterowie Hellady, zostały opisane przez autora w bardzo intrygujący sposób. Mnogość bohaterów została fantastycznie opisana, dzięki temu nawet mniej znane postaci będą przez czytelnika zapamiętane i kojarzone na kolejnych kartach powieści. Nie zabraknie wielkiego Odyseusza, Menelaosa i Heleny.

Imponująca jest sieć powiazań i zależności pomiędzy głównymi bohaterami. Taki zabieg sprawia, iż są oni bardzo wyraźnymi postaciami pierwszego i drugiego planu. Zacięte walki o władzę i panowanie nad sytuacją tych, którzy nad niczym nie panują, nie są przerysowane. Uwypuklają kameralne dramaty miłosne. Miłość odegra w książce zaskakująco ważna rolę.

Dzieło Grzegorza Gajka nie jest powieścią historyczną. Autor uwspółcześnił materiał źródłowy w mistrzowski sposób. „Powrót królów” to książka w której opis scen batalistycznych jest bardzo plastyczny. Dzięki temu cała powieść nabiera dynamiki. Dialogi zawierają liczne wulgaryzmy w opisywanych przez bohaterów scenach erotycznych. Narracja poprowadzona została w taki sposób, by czytelnik przeżywał swoistą przemianę stosunku do głównych postaci. Znajomość mitologii sprawia, że ogólny efekt działań Orestesa i Kresfontesa jest doskonale znany i przewidywalny. Mimo to od książki nie sposób się oderwać dzięki doskonałej kontroli fabuły przez Gajka. Wydarzenia i postacie znane z greckich mitów otrzymały nowe życie.  Peloponez pogrąża się w ogniu, a wierni czytelnicy będą czekać na następną część. Zakończenie wskazuje, że książka nie jest ostatnim spotkaniem z bohaterami.

Patrycja Zajkowska
(patrycja.zajkowska@dlalejdis.pl)

Grzegorz Gajek, „Powrót Królów”, Warszawa, Instytut Wydawniczy Erica, 2017r.