„PRL. Żony i kochanki władzy” - recenzja

Jeden z najpopularniejszych pisarzy historycznych bierze pod lupę sylwetki kobiet w PRL-u. Czy były tylko marionetkami w rękach ówczesnej władzy? A może miały wpływ na życie w ówczesnej Polsce?

To ciekawa pozycja popularyzująca historię PRL-u. To opowieść o kobietach, kochankach ale też przyjaciółkach władzy. Każdy rozdział opisuje historie wiernych towarzyszek, które odnalazły się w nowej rzeczywistości. Ale to nie tylko wspomnienie kochanek władzy, ale także pisarek i artystek. Sławomir Koper nie boi się poruszać trudnych tematów, obecności Żydów w strukturach UB, czy bogatego życia erotycznego naszych bohaterek.

I tak możemy przeczytać prawdy i legendy o Wandzie Wasilewskiej, ulubienicy Stalina. W rozdziale o „Nałce” dowiadujemy się jak Zofia Nałkowska pogodziła się z nowym ustrojem. Na uwagę zasługuje również rozdział o Krwawej Lunie, czyli Julii Brystygier, znanej i przerażającej funkcjonariuszce UB. Poznajemy również szczegóły życia Niny Andrycz, żony Józefa Cyrankiewicza. Te oraz wiele innych portretów i anegdotek odnajdziemy w łatwo dostępnej pigułce PRL-u.

Dobór bohaterek jest raczej przypadkowy, trudno uznać pisarki za postacie, które miały wpływ na mężczyzn znajdujących się u władzy w komunistycznej Polsce. Niewiele ich łączy, wspólnym mianownikiem może być romans z jedyną słuszną władzą. „PRL. Żony i kochanki władzy” to lekko napisana historia zawierająca spłycone biogramy kobiet. Barwny styl autora i gawędziarska opowieść sprawia, że książkę czyta się bardzo szybko.

Wiele z tych anegdot można odnaleźć w innych książkach Sławomira Kopra. Przy takiej ilości publikacji trudno oprzeć się wrażeniu spłycenia tematu. Można wiele pisać również o korekcie tekstu, która nie została do końca dopracowana. Postacie kobiet są punktem wyjścia do prawdziwej opowieści o ustroju czy innych postaciach ówczesnej władzy. Dużym plusem jest również obiektywizm autora, najłatwiej jest ocenić bohaterki przez pryzmat ich wyborów. Ciekawym połączeniem jest również zestawienie dokumentów epoki z doniesieniami prasowymi i nie do końca sprawdzonymi publikacjami. Warto przeczytać jako dokument epoki z przymrużeniem oka.

Sylwia Wasin
(sylwia.wasin@dlalejdis.pl)

Sławomir Koper, „PRL. Żony i kochanki władzy”, Harde, Warszawa 2022.