„Protest” – recenzja

Rok 1979. Siedemnastoletnia Krysia Romaniuk za namową rodziców poddaje się aborcji. Niedługo potem jej matka popełnia samobójstwo. Wiele lat później również Krysia odbiera sobie życie. Czy to na pewno były samobójstwa? Rok 2020. Trybunał Konstytucyjny orzeka, że aborcja ze względu na ciężkie i nieodwracalne zmiany płodu jest niezgodna z konstytucją. Balansująca na granicy szaleństwa Anita wspomina zabieg siostry i wszystko, co nastąpiło później. Wściekła na władzę córka Anity – Julia - bierze aktywny udział w protestach. Przeszłość wraca. Pojawia się coraz więcej pytań, na które każda z nich próbuje odpowiedzieć na własną rękę. Tymczasem zdarza się kolejna śmierć. Tym razem nie ma wątpliwości, że to morderstwo. Czy zabójca powrócił, by uderzyć ponownie?

Magdalena Zimniak nadała swojej powieści w wiele tajemnic, niedopowiedzeń, niejasności i wątpliwości. Skupiła się przede wszystkim na ukazaniu psychologicznej strony bohaterów, którzy są bardzo zróżnicowani charakterologicznie. Każdy z nich ma swoje problemy i tajemnice. Chociaż autorka podjęła się trudnych tematów, to w żaden sposób nie moralizuje, nie ocenia i nie potępia bohaterów. Prawda jest taka, że jednych darzy się sympatią, innych już niekoniecznie. Jak dla mnie bardzo irytującą postacią jest Anita i jej chowanie się w szafie…

Magdalena Zimniak fabułę swojej opowieści obsadziła w czasach obecnych, co czyni ją niezwykle autentyczną. Każdy z nas pamięta rok 2020 i decyzję Trybunału Konstytucyjnego o zakazie aborcji ze względu na wady płodu. Wówczas tysiące ludzi wyszło na ulice polskich miast w geście sprzeciwu i niesprawiedliwości. Sama również głośno protestowałam przeciwko temu wyrokowi. Wykorzystanie tego tematu w książce sprawia, że powieść może być obciążającą, a dołączając perypetie bohaterów sprawa komplikuje się jeszcze bardziej. Jednak nie jest to książka o aborcji jako takiej. Owszem, pojawia się ten wątek, ale tak naprawdę to pełen tajemnic kryminał z wieloma pokręconymi wątkami i tajemnicami, które trzymają w napięciu do końca lektury.

„Protest” to książka nie tylko o walce o prawa kobiet, ale także ich lękach, słabościach, odwadze, zemście, społecznej hipokryzji i zakłamaniu. Widzimy, że są ludzie, którzy nie cofną się przed niczym, aby osiągnąć swoje cele. To również ostrzeżenie, że nigdy nie można być pewnym tego, kto jest przyjacielem, a kto wrogiem. Książka warta uwagi.

Klaudia Kwiatkowska
(klaudia.kwiatkowska@dlalejdis.pl)

Magdaleny Zimniak, „Protest”, Wydawnictwo Skarpa Warszawska, 2022