„Rytuał” – recenzja

Sięgając po książki Wojciecha Chmielarza, mam zawsze spore oczekiwania, a seria o Jakubie Mortce jest jedną z moich ulubionych. Siódma odsłona jego przygód daje satysfakcję i jak zwykle zaskakuje.

Akcja książki rozpoczyna się mocnym uderzeniem. Wyobraź sobie, że spacerujesz z bliską osobą po mglistych Karkonoszach, a tu nagle natrafiasz na zwłoki. Nie wygląda to na zwykły wypadek – ciało jest upozowane, otoczone świecami, z tajemniczymi symbolami na skórze. Rytuał? Zbrodnia? A może mistyfikacja? Ciało znika, a zamiast wyjaśnień pojawiają się kolejne tajemnice. Bestia z Izer, lokalne legendy, satanistyczne rytuały, pedofilia, przemyt narkotyków, zbrodnia.

Wojciech Chmielarz jest mistrzem kreacji bohaterów – wszyscy są niezwykle ludzcy, ale mają mocno zarysowane charaktery, przez co są pełnokrwiści. Nawet sąsiadka Zawiejska w tej swojej dociekliwości jest tak prawdziwa, że chwilami wywołuje uśmiech na twarzy czytelnika. Oczywiście Mortka pozostaje sobą – jest wrażliwy, impulsywny, ale z wielką determinacją dąży do rozwikłania każdej z zagadek, które piętrzą się przed nim w niebywałych ilościach. Fabuła jest wielowątkowa, z rozmachem obejmująca wiele środowisk i pokoleń. Przez karty powieści przewijają się bohaterowie mroczni, skrzywdzeni, często z nadpsutymi duszami, którzy niejednokrotnie uciekają przed przeszłością, teraźniejszością, ale też przed przyszłością. Chmielarz porusza temat winy, przemocy, samotności i robi to w bardzo sugestywny sposób.

Komisarz Jakub Mortka się nie starzeje, a aspirantka Maria Szulej dodaje nowej, ożywczej energii w śledztwie. Całość nadal zachwyca, intryguje i po mistrzowsku łączy wątki. „Rytuał” to kawałek porządnej literatury kryminalnej, która zmusza czytelnika do wysiłku. Nie znajdziemy tu dynamicznych pościgów i ciągłego napięcia, ale powieść docenią z pewnością miłośnicy mrocznej, gęstej atmosfery. Ta książka po lekturze pozostawia uczucie niepokoju i to jest jej największą siłą. Wojciech Chmielarz stworzył smutny portret świata, który niepokojąco pęka od środka.

Anna Wasyliszyn
(anna.wasyliszyn@dlalejdis.pl)

Wojciech Chmielarz, „Rytuał”, Wydawnictwo Marginesy, Warszawa, 2025.