„Samobójstwo. Analiza narracji osób po próbach samobójczych” - recenzja

Gdy słyszymy hasło: samobójca, samobójstwo od razu większość z nas przeszywa dreszcz i jeży nam się włos na głowie. Padają pierwsze pytania: dlaczego? Co się stało? Czemu ktoś zdecydował się na tak desperacki krok? Jak to możliwe, że nikt z bliskich, rodziny czy przyjaciół nie zauważył dziwnego zachowania...? Te pytania praktycznie zawsze pozostają bez jasnej odpowiedzi. Pożegnalne listy, które czasem są pozostawione nie do końca wyjaśniają motywy targnięcia się na najcenniejszą wartość jakim jest ludzie życie...

Autorka książki "Samobójstwo. Analiza narracji osób po próbach samobójczych" jest adiunktem w Katedrze Nauk Humanistycznych Uniwersytetu SWPS we Wrocławiu oraz członkiem Akademii Młodych Uczonych i Artystów. Jej zainteresowania naukowe skupiają się wokół analizy dyskursu praktyk medycznych, doświadczenia choroby psychicznej oraz myśli i zachowań samobójczych. Właśnie w ten sposób narodziła się owa publikacja. Oddaje w niej głos osobom, które podjęły nieskuteczną próbę samobójczą. Dzięki tym rozmowom zyskuje niezwykle cenną i dotychczas nieobecną w literaturze przedmiotu perspektywę. Autorka bada narracje pacjentów dotyczące ich myśli samobójczych, decyzji o samobójstwie, samobójczej próby, postawy wobec dokonanego zamachu oraz konstrukcji przyszłości. Przyjęty w pracy paradygmat jakościowy stanowi kontekst dla wyników badań ilościowych oraz uzupełnia wciąż znikomą wiedzę na temat doświadczeń związanych z zachowaniami samobójczymi.

Decydując się na zakup czy wypożyczenie tej lektury czytelnik musi być świadomy tego, że nie jest to lektura miła, łatwa i przyjemna. Należy się nastawić na bardzo emocjonalne wyznania. Na kartach publikacji odnajdziemy wiele portretów osób dotkniętych tzw. stygmatem niedoszłego samobójcy. Reprezentują oni szeroki przekrój społeczny, pochodzą z różnych grup, mają naprawdę różne zawody, różne wykształcenia, różne problemy. Z tych obrazów wyłania się jeden wniosek: że w podobnej sytuacji posunięcia się do desperackiego kroku odebrania sobie życia może się znaleźć praktycznie każdy z nas, czy ktoś z naszych bliskich. Analiza autorki pomaga także nakreślić osobowości niedoszłych samobójców, przepuszczone przez pryzmat teorii psychologicznych i wyjaśniające motywy ich działania w świetle ustaleń naukowych. Takie połączenie brutalnej prawdy o ich życiu i naukowych ustaleń daje ciekawy efekt w postaci iście reportażowej książki, którą polecam zwłaszcza osobom zainteresowanym psychologią w szerokim ujęciu.

Osobiście czytałam tę pozycję w dużym skupieniu, nie w komunikacji miejskiej czy też przed snem "do poduszki". Starałam się znajdować momenty, gdzie miałam tzw. chwilę dla siebie i zaczynałam zagłębiać się w odmęty ludzkiej psychiki. Kosztowało mnie to bardzo dużo, ale nie żałuję. Mogę śmiało powiedzieć, że po lekturze tej książki moje spojrzenie na świat samobójców zmieniło się. Cieszę się, że takie książki powstają, myślę, że każdy powienien je przeczytać, aby móc poznać mechanizm działania od "środka". To ważne, szczególnie wtedy, gdy mamy ochotę ocenić czyjeś zachowanie. Polecam.

Joanna Ulanowicz
(joanna.ulanowicz@dlalejdis.pl)

Samobójstwo. Analiza narracji osób po próbach samobójczych, Justyna Ziółkowska, Wydawnictwo: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2016