„Samotność Janosika. Biografia Marka Perepeczki” – recenzja

Marek Perepeczko – dla jednych pozostanie niezłomnym, kultowym zbójnikiem Janosikiem, dla innych – charyzmatycznym dyrektorem częstochowskiego teatru. Inni zobaczą w nim  aktora, który zniknął ze szklanego ekranu na długie lata, by nieoczekiwanie zawładnąć nim w komediowym wcieleniu komendanta z „13 posterunku”. W książce „Samotność Janosika” Marek Szymański podjął próbę opowiedzenia historii człowieka, który jeszcze za życia stał się ikoną. Autor nadaje mu ludzki wymiar. Przypomina, że Marek Perepeczko był człowiekiem z krwi i kości, który zmagał się z problemami zdrowotnymi, samotnością, konsekwencjami nie zawsze trafnych wyborów i bolesnymi rozczarowaniami.

„Samotność Janosika” to pierwsza, pełna biografia Marka Perepeczki. Szymański rozpoczyna swoją opowieść od lat młodzieńczych aktora, które były pełne marzeń o kinie. Następnie autor przeprowadza nas przez okres największych sukcesów Perepeczki, czas zapomnienia na emigracji w Australii i wielki powrót w groteskowej roli w pierwszym, polskim sitcomie.

Marek Szymański nie popada w sentymentalizm, ale potrafi uchwycić dramatyczny aspekt życia Marka Perepeczki. Nie ma tu poszukiwania taniej sensacji, nie ma również łatwych diagnoz. To poplątana historia człowieka pełnego sprzeczności, kochającego aktorstwo, ale też bezbronnego wobec upływających lat. Na kartach książki przewijają się wielkie nazwiska – aktorzy, reżyserzy, przyjaciele. Związek z Agnieszką Fitkau-Perepeczko stanowi jeden z najbardziej poruszających wątków książki, ale najbardziej uderzająca jest samotność aktora. Muskulatura i sportowy duch Marka Perepeczki pokazywały siłacza, a w środku krył się człowiek wrażliwy, niezwykle kruchy psychicznie.

Szymański pisze językiem prostym, zrozumiałym. Biografia ma swój własny rytm, dzięki czemu czyta się ją szybko i przyjemnie. Nie jest to na szczęście hagiografia, autor wskazuje chwilami na trudny charakter swojego bohatera. Atutem jest spora liczba fotografii i bogactwo anegdot, które potrafią zaciekawić, ale i rozśmieszyć.

„Samotność Janosika” to biografia napisana z szacunkiem, ale i odwagą. Pokazuje nie tylko tytułowego bohatera, ale również opisuje pewną epokę polskiego kina. Jaka jest cena artystycznej wolności, jak boli zapomnienie w środowisku filmowym po wielkim sukcesie, jak smakuje samotność wśród ludzi? Wszak za każdą legendą kryje się człowiek. Polecam gorąco.

Anna Wasyliszyn

Marek Szymański, „Samotność Janosika. Biografia Marka Perepeczki”, Wydawnictwo Rebis, Poznań, 2025.