Słowo daję, dobra książka

Większość przeprowadzonych wywiadów, a raczej rozmów jest bardzo aktualnych i świeżych, ale znajdziemy także takie, które powstały przed laty i ukazały się na przykład w nieistniejącym już „Tygodniku Kulturalnym”, czy w 1987 roku, jak przytoczona dyskusja autorki z Tadeuszem Nowakiem.

Ujmując kwestię autorstwa książki w sposób formalny należy przyznać, że autorką jest Janina Koźbiel, ale tak naprawdę jej autorów jest tylu, co rozmówców szczegółowo odpowiadających na pytania zadane przez Koźbiel. Niewątpliwie prowadzi ona niniejsze wywiady nadając im odpowiedni kierunek, hierarchizując treści i porządkując poszczególne tematy najistotniejsze dla danej rozmowy. Książka składa się z kilkunastu wywiadów, a raczej rozmów przelanych na papier. Są to rozmowy, gdyż ich naturalność i swoboda przepływu słów składających się na dane treści są bardziej charakterystyczne dla codziennych dyskusji skupiających się na poszczególnym, skonkretyzowanym temacie, niż schematyczne wywiady, do których jesteśmy przyzwyczajeni.

Janina Koźbiel prowadziła rozmowy w sposób swobodny, ale jednocześnie skonkretyzowany na danych aspektach twórczości czy poglądów swoich rozmówców. Wykazała się erudycją, kreatywnością w podejmowaniu tematów do rozmowy, a przede wszystkim wielkim taktem i umiejętnością zaangażowania się w prowadzenie dynamicznych dialogów. Rozmowy są bardzo różnorodne, gdyż sami ich bohaterowie tworzą swoistą gamę osobowości. Dzięki ich opowieściom możemy poznać indywidualne poglądy na sztukę literacką, priorytety nie tylko literackie, ale i życiowe, podejście do własnej twórczości i może nawet próbę rozliczenia się z nią.

Książka Koźbiel zorientowana jest przede wszystkim wokół samego Słowa, jego aspektów, prób rozumienia i przetwarzania, a przede wszystkim jego wpływu na rzeczywistość, którą próbujemy poznać z jego pomocą. Kilkanaście rozmów przeprowadzonych przez autorkę pozwala nam pojąć, jak w opinii literatów wygląda kwestia ich widzenia świata i ujmowania go za pomocą słów tych pisanych, ale również tych wypowiadanych. Także przepaść pomiędzy słowem pisanym a mówionym zostaje tu poddana stosunkowo szczegółowej analizie i dyskusjom. Każdy z rozmówców wskazuje na swój własny stosunek do słowa, w jego wszelakich odmianach i ustosunkowaniu go do rzeczywistości społecznej, kulturowej, a nawet po prostu życiowej.

Słowa, wyrazy i twory, które powstają dzięki nim mają dla każdego z rozmówców Koźbiel inny status, charakter, a nawet wartość. Słowo jest nie tylko podstawą komunikowania interpersonalnego, ale przede wszystkim sposobem na wyrażanie siebie i pojmowanie świata. Książka „Słowa i światy” to nie tylko rozmowy z artystycznymi duszami o słowach i ich znaczeniu w naszym świecie, lub naszych indywidualnych światach, ale przede wszystkim stanowi ona swoisty przegląd stosunku artystów do rzeczywistości kulturowej w kontekście ich twórczości i próby określenia wartości słów, relacji między tymi wypowiadanymi na głos a tymi zapisywanymi.

Książka powstała nie tylko dzięki otwartości rozmówców autorki, ale przede wszystkim dzięki jej profesjonalizmowi i umiejętności prowadzenia rozmów dynamicznych i interesujących. Wywiady tworzą zgrabną i ciekawą całość, którą scala temat przewodni, czyli Słowo.  Książka jest także w pewnym sensie zaproszeniem do refleksyjności nad materią słów i ich oddziaływania na nas i rzeczywistość. „Słowa i światy” to nie książka na kilka wieczorów, ale na dłuższy okres czasu, gdyż po przeczytaniu danego wywiadu potrzebny jest czas, by przemyśleć ujęte w nim koncepcje czy poglądy, by ustosunkować się do nich i wyrobić własne opinie.

Agnieszka Ziętek
(agnieszka.zietek@dlalejdis.pl)

„Słowa i Światy, Rozmowy Janiny Koźbiel”, Wydawnictwo Janka 2012