„Starsza siostra. Biografia Ireny Gombrowicz” – recenzja

Na okładce książki zaprojektowanej przez Michała Jakubika ukazana jest Irena Gombrowicz. Kobieta zdaje się wyłaniać z cienia. Czyżby cienia własnego brata? Bo właśnie swojemu bratu – Witoldowi, zwykle ustępowała pola. Ta biografia pozwala w końcu kobiecie wyjść przed szereg. Interesująca okładka pozwala czytelnikowi już na wstępie poznać sytuację Ireny.

Nazwiska Gombrowicz przedstawiać nikomu nie muszę. „Ferdydurke” – lektura szkolna i najsłynniejsza powieść Witolda Gombrowicza – to satyra, która ma wyśmiewać sztuczne konwenanse i narzucane role w społeczeństwie. Cóż za ironia, że kwestia ta poniekąd dotyczy jego siostry.

Na pewno nie jestem jedyną osobą, która dopiero przy okazji książki Aleksandry Gąsowskiej tak naprawdę dowiedziała się o istnieniu tej niezwykłej postaci. Biografia Ireny Gombrowicz pokazuje, jak ważne są tego typu publikacje. Zwłaszcza że jest to kolejna bardzo dobra biografia na rynku książki o kobiecie zapomnianej.

Choć pierwszy człon tytułu „starsza siostra” sugeruje, że na czytelnika czeka opis życia Ireny z perspektywy relacji między rodzeństwem, to tak nie jest. Autorka poświęciła się Irenie jako indywiduum. Poświęciła się to trafne określenie. Aleksandra Gąsowska napisała pracę doktorską na temat tekstów Ireny Gombrowicz. Tym razem postanowiła odtworzyć historię życia kobiety. W tym celu przeszukiwała zasoby bibliotek oraz archiwa, śledziła różne zapiski, notatki z kalendarza i listy zakupów. Grafiki, cytaty, wykaz źródeł – nie ma lepszego określenia na to, co zrobiła autorka niż kolokwializm mówiący, że wykonała kawał świetnej roboty.

Irena była naprawdę ciekawą osobą, której warto było poświęcić książkę, a historia jest tak przyjemnie napisana, że trudno się oderwać od lektury. Książka pochłonęła mnie już od pierwszych stron. Widać niezwykłą pasję u autorki, która przenika do tekstu i pochłania czytelnika. Jest to książka idealna dla pasjonatów literatury, miłośników biografii oraz dla tych, którzy jak ja lubią odkrywać ciekawe, często zapomniane historie.

Emilia Ogrodzińska

Aleksandra Gąsowska, „Starsza siostra. Biografia Ireny Gombrowicz”, Wydawnictwo Znak, Kraków, 2026.