„Świat opanowany przez demony” – recenzja

Wydawca zdradził, że w książce „Świat opanowany przez demony” Sagan analizuje i autorytatywnie obala takie rozpowszechnione w przeszłości fałszywe poglądy jak czary, uzdrawianie wiarą, demony i UFO. Jednak, co niepokojące, w obecnej tak zwanej erze informacji pseudonauka ma się dobrze, a relacje o porwaniach przez kosmitów, kontaktach z duchami przodków i zbiorowych halucynacjach wciąż przyciągają uwagę i są traktowane poważnie. Jak pokazuje autor, syreni śpiew irracjonalności nie jest po prostu kulturowym wypaczeniem, lecz niebezpiecznym błądzeniem w mroku, które w fundamentalny sposób zagraża naszej wolności.

Carl Sagan niewątpliwie jest jednym z bardziej znanych naukowców, którzy zajmują się kosmosem. Świetnie pamiętam z dzieciństwa serial „Kosmos” - i pewnie nie tylko ja. Książka zainteresowała mnie więc już na wstępie. Czyżby Sagan podjął się obrony nauki w dobie, gdy ta jest podważana przez zbyt wiele kręgów?

Sięgając po „Świat opanowany przez demony”, nie bardzo wiedziałam, czego się spodziewać. Szybko stało się jednak jasne, że jest to swego rodzaju zbiór tematów i zagadnień, które autor omawia w naukowy sposób. Brzmi to bardzo ogólnie... I właśnie tak ogólny jest ten tytuł. W książce poruszane są bowiem kwestie z różnych dziedzin, różne tematy popularne w dzisiejszych czasach. Przeczytamy tam m.in. o życiu pozaziemskim, tajnych projektach, bombach, czarach, niewolnictwie i edukacji. Łączy je jedno: merytoryczne, naukowe podejście autora. W publikacji obala on bez trudu teorie, które wyrosły na domysłach bez poparcia faktami. Poza tym opisał, jak wygląda sprawa w rzeczywistości lub przedstawił jedynie potwierdzone informacje na dany temat.

Autor zasugerował, jak z tematami, które są niezbadane postępować. Końcówka książki wyszła nawet trochę politycznie. Warto zauważyć, że niektóre fragmenty (głównie ostatnie) zostały napisane razem z Ann Druyan.

Książka została bardzo przejrzyście podzielona na tematyczne rozdziały, a każdy z nich opatrzony został adekwatnym do zawartości cytatem. Pozycja ta zawiera ogromną dawkę informacji w pigułce, która skondensowana została w nie tak znowu grubej książce. Język książki jest przystępny, ale na tyle naukowy, że wraz z ilością podanych danych, trudno jest czytać ją w sposób ciągły. Robienie przerw, nawet długich, nie stanowi jednak problemu właśnie ze względu na to, iż to nie całościowy wywód, a wiele pomniejszych. Świetny wybór formy książki do stylu.

Bardzo podobał mi się sposób, w jaki Sagan obalił pewne stereotypy i mity. Nie było w tym szyderstwa czy przesadnego krytykanctwa przechodzącego w czepialstwo, a siła merytoryki w zgrabnych słowach. W niektórych tematach, które są dyskusyjne, należy pochwalić ostrożność i wyważenie słów, jak np. w rozdziale o czarach.

Chwilami może i można odnieść wrażenie, że wkradła się tu pewna tendencyjność, lecz niektóre powtórzenia wydały mi się zasadne. Widać, że pewne rzeczy zwyczajnie trzeba podkreślać przy wielu tematach, by nie uciekły. To mógł być celowy zabieg.

Jak wspomniałam, autorzy zmierzyli się z wieloma tematami. Nie wszystkie zainteresują każdego w takim samym stopniu. Mnie najbardziej podobała się część o życiu pozaziemskim. Trochę sceptycznie czytałam to, co napisano o czarach. Mam również trochę mieszane uczucia, co do rozważania kwestii społeczno-politycznych w pozycji o takiej tematyce. Jestem jednak prawie pewna, że każda osoba ciekawa świata znajdzie w „Świecie opanowanym przez demony” coś dla siebie.

Książka „Świat opanowany przez demony” będzie ciekawa dla osób zainteresowanych najnowszymi odkryciami oraz mitami, które wokół nich krążą. Gdzie jest prawda, co jest bajką i dokąd jako ludzie zmierzamy? Starano się tu trochę rozjaśnić coraz popularniejsze, a dyskusyjne  tematy. Zdecydowanie jest to książka warta przeczytania, ale nie jest to tytuł, który uznałabym za specjalnie przełomowy. Nie sądzę, by „nawrócił” na naukę tych, którzy ją podważają. Zapewni jednak parę przyjemnych godzin głodnym wiedzy i lubiącym nowości.

Kinga Żukowska
(kinga.zukowska@dlalejdis.pl)

Carl Sagan, Ann Druyan, „Świat opanowany przez demony”, Wydawnictwo Zysk i S-ka, 2024.