„Tajemnica Edwina Drooda” – recenzja

Charles Dickens to angielski autor dzieł o charakterze społeczno-obyczajowym, które od drugiej połowy XIX w. po dziś dzień cieszą się niebanalną popularnością zawdzięczaną uniwersalnej, ponadczasowej tematyce, głębokim rozważaniom i pięknemu stylowi pisarskiemu autora, który obezwładnia zmysły czytelnika. W okresie niezwykłej popularności i rozwoju kariery Charles Dickens postanowił zaskoczyć swoich czytelników powieścią kryminalną, która była publikowana w odcinkach w poczytnym czasopiśmie, jednak w wyniku nagłej śmierci autora kolejne części nigdy nie ujrzały światła dziennego.  W związku z niedokończeniem powieści pozycja ta stała się jeszcze bardziej tajemnicza niż zamierzał sam autor.

Mimo, że pisarz nie dokończył powieści jest ona niezwykle cenną lekturą nie tylko ze względu na ponadczasowy styl pisarski, którym dosłownie można się delektować zdanie po zdaniu i wyraz po wyrazie, ale także ze względu na intrygującą fabułę, w którą czytelnik angażuje się bez reszty. Zajmująca zagadka zniknięcia tytułowego bohatera, zwroty akcji, brak rozwiązania zagadki, ponura aura i klimat tajemniczości to największe atuty lektury. W związku z niezwykłym charakterem tego działa oraz jego przerwanego zakończenia z czasem powstawało coraz więcej legend związanych z planowanym przez Dickensa zakończeniem powieści. W efekcie zarówno znani, jak i mniej popularni pisarze w przeciągu tych wszystkich lat podejmowali się próby rozszyfrowania intencji autora oraz usiłowali dokończyć powieść. W tej sposób powstało wiele interpretacji i tworzenia wersji niedokończonego, genialnego dzieła. Zarówno w notatkach pozostawionych przez Dickensa, jak też w treści książki zawarte są liczne wskazówki i sugestie dotyczące możliwego rozwiązania tajemnicy. Jaką fabułę wykreował sławny Charles Dickens w swojej ostatniej powieści?

Edwin Drood już od lat młodzieńczych został przeznaczony urokliwej Rosie Bud. Ich uczucia z czasem stały się mniej intensywne, a ich relacja zaczęła więdnąć niczym przejrzały kwiat, lecz nadal wiązała ich istotna więź. W międzyczasie o serce pięknej Rosi ubiega się wielu adoratorów, co staje się dodatkową komplikacją w planach obyczajowych. Zbliżający się ślub uświadamia w końcu młodym, że wbrew obyczajom i opinii osób z ich otoczenia nie są sobie przeznaczeni i w efekcie zrywają zaręczyny. Uwagę Edwina tymczasem przyciąga Helena, mimo że między nim a jej bratem panują wrogie relacje. Nielubiących się mężczyzn usiłuje pogodzić Pan Crisparkle zapraszając obu na uroczystą kolację.  Ostatni raz widziano Edwina Drooda, kiedy spacerował nad brzegiem rzeki w towarzystwie Neville'a Landlessa po kolacji z pozostałymi mężczyznami. Tu akcja się zawiązuje i tajemnice ożywają, by zaraz potem zostać przerwane w kluczowym momencie rozwiązania fabuły. Czy Edwin Drood faktycznie został zamordowany i czy sprawcą był jego wuj? Kim jest nagle pojawiająca się postać Dicka Datchery?

"Tajemnica Edwina Drooda" zawiera typowe dla autora aspekty ironii i szyderstwa, groteski oraz wyważonego humoru, który dodaje pikanterii zdawałoby się poważnej tematyce. Dzięki tym elementom fabuła staje się jeszcze bardziej urozmaicona, a przy okazji obnaża wady wiktoriańskiej obyczajowości. Powieść jest genialna zarówno pod względem fabularnym jak i stylistycznym, ale nie ukrywam, że brak oryginalnego zakończenia rodzi poczucie niedosytu. Poczucie to wynagradza jednak mroczna fabuła bogata w tajemnice i niedomówienia, ale warta uwagi jest także ponura atmosfera charakterystyczna dla epoki wiktoriańskiej. Wielkim atutem powieści są pięknie stworzone postaci, które są bardzo wyraziste i budzą spore zainteresowanie czytelnika. Inteligentnie zawiązana intryga, aura tajemniczości, rozbudowane wątki poboczne sprawiają, że "Tajemnica Edwina Drooda" jest pozycją intrygującą i wręcz obowiązkową do przeczytania. Natomiast przerwana fabuła, mimo że dość frapująca zachęca do snucia własnych prób dokończenia powieści.

Wydawnictwo Replika wznawiając nakład książki wzbogaciło ją o trzy wersje możliwego zakończenia powieści. Wśród autorów zakończeń znaleźli się: Charles Wiliams, Sidney C. Roberts, a także G.K. Chesterton. Ponadto w wydaniu znajdziemy także autentyczne notatki Dickensa i plany odcinków powieści, które mogą naprowadzić czytelnika na wersję zakończenia. Wszystko to tworzy cenną publikację, która zainteresuje nie tylko fanów Charlesa Dickensa i powieści kryminalnych, ale każdego fana literatury. Serdecznie polecam tę publikację.

Agnieszka Brewka
(agnieszka.brewka@dlalejdis.pl)

Tajemnica Edwina Drooda , Charles Dickens, Replika, Wydanie II, Zakrzewo, 2015