„Tak czy inaczej..” – recenzja

Jeżeli kochacie Monty Pythona to znacie również postać Johna Cleese’a.  Jednego z założycieli, autora tekstów i wykonawców skeczy kabaretu. Jego kariera była początkowo nadmiernie przyzwoita i raczej mało ekstrawertyczna. Pochodzi bowiem z niższej angielskiej klasy średniej i w taki sposób przeżywał początki swojego życia. Trudna matka, ciepły i kochający ojciec. Klasyczne wykształcenie w postaci państwowej szkoły, częste przeprowadzki. John Cleese jako młody człowiek raczej nie wykazywał wrodzonych humorystycznych talentów. Był wysoki, chudy i niezgrabny. Dosyć nieśmiały i zamknięty w sobie. Przyszłość nie wiedzieć dlaczego wiązał z prawem i z tegoż powodu rozpoczął studia w Cambridge. Na pierwszym roku zaczął się uczyć wielu nowych rzeczy. Jedną z nowości było również wstąpienie do studenckiego teatru. To był w zasadzie pierwszy etap kształtowania się talentów twórczych Cleese’a, które w ciągu kilku lat zaowocowały błyskotliwą karierą. Trwającą w zasadzie do dziś.

Monty Python to szczególny rodzaj ironii czy satyry. Czasem zdarza się komizm sytuacyjny, ale zawsze lub prawie zawsze wymaga się również jeszcze czegoś: inteligencji widza. Znając  absurdalny humor m.in. Terrego Gilliama, Michaela Palina czy właśnie Johna Cleesa można czegoś podobnego oczekiwać po autobiografii tegoż ostatniego. I dokładnie tak jest. Dostajemy bowiem szczegółowo opisany życiorys autora – bohatera. Wraz z dziesiątkami detali przywołane zostają różne konteksty, a także komentarze. Nierzadko budowane już z perspektywy kilkudziesięciu lat życia i pracy na scenie. John Cleese pisze o  sobie samym w taki sam sposób jakby przedstawił to w skeczu. Ironicznie, krytycznie, sarkastycznie, dowcipnie. Komentuje różne zdarzenia ze swojego życia konfrontując je z teraźniejszością. Dzięki temu czytelnik zyskuje dodatkową perspektywę jak bardzo zmieniła się kultura popularna. John Cleese liczy sobie bowiem już 75 lat. Niech was jednak to nie zwiedzie. Cięty humor nadal ma taki sam. Książkę Cleesa o nim samym czyta się z dużą przyjemnością. Jest nie tylko świetnie napisana, ale także momentami bardzo zabawna. Autor nadal zachowuje duży dystans do siebie i życia, komentuje ironicznie kulturę brytyjską, metody wychowawcze oraz opisuje drogę przez mękę jaką bywały pierwsze występy w telewizji.  „Tak czy inaczej…” to bardzo szczególna biografia, bardzo szczególnej osoby. Polecam!

Agnieszka Pater
(agnieszka.pater@dlalejdis.pl)

John Cleese „Tak czy inaczej” wyd. Albatros