„Trzej muszkieterowie” – recenzja

Mało który tytuł w historii literatury wyprzedza własna sława. Taką książką jest „Trzech muszkieterów” Aleksandra Dumasa. Powieść ta, debiutująca w 1844 roku, stała się fundamentem gatunku awanturniczego i na stałe wprowadziła do powszechnego języka hasło „jeden za wszystkich, wszyscy za jednego”. 

Fabuła rzuca nas w sam środek XVII-wiecznej Francji. Młody, zapalczywy Gaskończyk d’Artagnan opuszcza rodzinny dom z listem polecającym, szpadą i maścią na rany od matki, marząc o służbie w elitarnej formacji królewskich muszkieterów. Los nie oszczędza go już na starcie: traci list, a po przybyciu do Paryża, w wyniku własnej porywczości, zdoła w ciągu jednego popołudnia wyzwać na pojedynek trzech wybitnych szermierzy: Atosa, Portosa i Aramisa. To niefortunne spotkanie, przerwane starciem ze strażą kardynała Richelieu, staje się początkiem legendarnej przyjaźni.

Siła powieści Dumasa tkwi przede wszystkim w genialnie nakreślonych bohaterach. Autor nie stworzył postaci kryształowych, lecz ludzi z krwi i kości, obarczonych wadami. Portos jest próżny i rozrzutny, Aramis ociera się o hipokryzję między wiarą a amurami, Atos dźwiga mroczną tajemnicę przeszłości, a d’Artagnan bywa nieznośnie pyszałkowaty. Mimo to – a może właśnie dzięki temu – budzą oni ogromną sympatię. Naprzeciw nich staje mistrzowska para antagonistów: przebiegły kardynał Richelieu oraz Milady de Winter – jedna z najbardziej fascynujących femme fatale w literaturze, postać mroczna, inteligentna i bezwzględna.

Dumas był prekursorem łączenia prawdy historycznej z literacką fikcją. Choć pisze ze swadą i dopuszczalną dla epoki przesadą, skrupulatnie dba o tło: rządy Ludwika XIII, dworskie intrygi i konflikt z Anglią tworzą gęstą atmosferę, w której ważą się losy państwa. Choć współczesny czytelnik może dostrzec rzadkie dłużyzny, wartka akcja i liczne suspensy sprawiają, że przez niemal sześćset stron płynie się z prawdziwą przyjemnością. To opowieść uniwersalna – o honorze, lojalności i poświęceniu, która mimo upływu 180 lat tętni życiem i humorem. Dla każdego, kto szuka literatury najwyższej próby, która bawi i porywa, „Trzej muszkieterowie” pozostają pozycją obowiązkową. 

Ilona Podsiadła

Aleksander Dumas, „Trzej muszkieterowie”, Wydawnictwo MG, 2026.