„Warszawska garsoniera” – recenzja

Też jesteście tego zdania? A może podobnie jak Stefania, jedna z głównych bohaterek „Sagi klonowego liścia” uważacie, że „(…) to od nas zależy z kim chcemy iść przez życie. I dokąd”. Tak naprawdę trudno definitywnie opowiedzieć się po jednej ze stron. Myślę, że odczucia każdego z nas zależą od bieżącej chwili oraz od osobistych doświadczeń, które ukształtowały nasz światopogląd. Sama autorka, Anna Stryjewska, w swojej powieści „Warszawska garsoniera” nie opowiada się jednoznacznie za żadnym ze stanowisk, raczej sugeruje, że na kształt życia człowieka wpływają oba te przekonania w równym stopniu. Być może los oferuje nam pewne możliwości, bywa że dopomaga nam w szczęściu, ale potrafi też wystawić nas na próbę, a wtedy tylko od nas i dokonanych przez nas wyborów zależy jak dalej potoczą się nasze dzieje.

„Warszawska garsoniera” (28.06.2023r.) stanowi bezpośrednią kontynuację „Łódzkiej przystani”, mającej premierę 10 lutego 2023 roku. Obie powieści, wraz z „Kanadyjskim rajem” (6.09.2023r) wchodzą w skład trylogii „ Saga klonowego liścia”, opartej na rzeczywistych wydarzeniach.  Historia ujęta w drugim tomie ma miejsce na przestrzeni lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX wieku. Jej bohaterami są dzieci Stefanii Ostrowskiej, której losy poznajemy w pierwszej części. Antoni i Weronika powoli wkraczają w dorosłość, uczą się żyć na własną rękę, co niestety, wychodzi im z różnym skutkiem. Potrzeba czasu, by oboje się ustatkowali. I choć Antek wykazuje się większym przystosowaniem do obowiązujących realiów i zdaje się lepiej radzić sobie w życiu, ostatecznie ugina się pod przytłaczającymi go obowiązkami. Okazuje się, że mężczyzna wziął na siebie za dużo, a może trudno było mu zrezygnować z oferowanych przez los szans?

Przedstawione przez autorkę losy rodzeństwa Ostrowskich bardzo mocno angażują czytelnika. Dodatkowo Anna Stryjewska umiejętnie kreśli nam ówczesne realia. Stosuje szczegółowe opisy, zarówno rzeczywistych miejsc z tego okresu, jak i zachowań ludzi, tak charakterystycznych dla głębokiego PRL-u. W „Warszawskiej garsonierze” czytamy o popularnym w tamtych latach łapówkarstwie oraz nadmiernym spożywaniu alkoholu przez większość Polaków. Przy kieliszku można było załatwić niemal wszystko i tak też wyglądała większość prowadzonych w interesach spotkań. Alkohol lał się strumieniami również na gruncie prywatnym, spożywany w równym stopniu przez panów, jak i przez panie. Zachowanie to nie było postrzegane w kategorii problemu, lecz traktowane jako naturalną kolej rzeczy, mimo tego że często powodowało dezintegrację rodziny i doprowadzało do zdrad. Kwestia ta stanowi kolejny, poruszany przez autorkę w „Warszawskiej garsonierze” temat. Zetknęliśmy się z nim już w pierwszym tomie „Sagi klonowego liścia’, dzięki czemu mamy możliwość porównać zachowanie zdradzanych kobiet. Z powieści Anny Stryjewskiej wynika, że zdradzali głównie mężczyźni, stanowiący słabsze ogniwo w małżeństwie. Nad ich niewiernością często przechodzono do porządku dziennego, natomiast zdrada kobiety traktowana już była zgoła inaczej. Rozwiązłość płci pięknej kojarzona była z paniami lekkich obyczajów i wywoływała w społeczeństwie zgorszenie.

W „Warszawskiej garsonierze” autorka zachwyca nas pięknym, kreślącym nad wyraz realistyczne obrazy piórem. Serwuje emocjonalną powieść ukazującą losy rzeczywistych postaci w trudnych czasach PRL-u. Opisy historycznych wydarzeń i miejsc przeplata losami bohaterów, którymi targają wielkie emocje. To ludzie z krwi i kości, szukający właściwej drogi, często zbaczający z obranej ścieżki. Tę historię zdecydowanie warto poznać. Polecam!

Katarzyna Jabłońska
(katarzyna.jablonska@dlalejdis.pl)

Anna Stryjewska, „Warszawska garsoniera”, Skarpa Warszawska, 2023.